OB Doç. Dr. Orhan BaltaOrtopedi ve Travmatoloji
Doç. Dr. Orhan Balta · Ortopedi ve TravmatolojiTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi · Randevu: 0356 214 44 00 · Mesai dışı 0356 214 50 50
Bu sayfanın karekodu

Diz Kireçlenmesi ve Diz Protezi

Kısa cevap

Diz kireçlenmesi, eklem kıkırdağının zamanla aşınmasıdır. İlk basamak tedavi çoğunlukla ameliyatsızdır; günlük yaşamı kısıtlayan şiddetli ağrıda diz protezi gündeme gelir. Karar yaşa değil, ağrı ve kısıtlılık düzeyine göre muayenede verilir.

Diz kireçlenmesi nedir?

Diz kireçlenmesi (osteoartrit), eklem yüzeylerini kaplayan kıkırdağın zamanla aşınmasıyla ortaya çıkan; ağrı, tutukluk ve şişlikle seyreden bir eklem hastalığıdır. Genellikle 50 yaş üzerinde görülür. Geçirilmiş diz yaralanmaları, menisküs ve bağ hasarları, kilo fazlalığı ve ailesel yatkınlık riski artırır.

Belirtileriniz kireçlenme dışındaki nedenlere de bağlı olabilir; kesin değerlendirme muayene ve gerekli görüntüleme ile yapılır.

Bölgemizden not

Bağdaş kurma, yer sofrası, tarla ve bahçe işleri, merdivenli evler: bölgemizde diz eklemini zorlayan alışkanlıklar günlük yaşamın parçasıdır. Bu, kireçlenme şikayetlerinin daha erken hissedilmesine yol açabilir; ağrıyı "yaşlılıktan" sayıp ertelemek yerine değerlendirme yaptırmak, ameliyatsız seçeneklerin işe yaradığı erken dönemi kaçırmamak demektir.

Ameliyatsız tedavi seçenekleri

İlk basamak tedavi genellikle ameliyatsızdır: aktivite düzenlemesi, kilo verme, düşük darbeli egzersiz (yüzme, bisiklet), fizik tedavi, dizlik gibi destekler ve hekim kontrolünde ağrıyı azaltan ilaç tedavileri bu kapsamdadır. İngiltere sağlık sistemi NHS, haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersizi ve kas güçlendirmeyi önermektedir.

PRP gibi biyolojik enjeksiyonlar için Amerikan Ortopedi Akademisi (AAOS), umut verici olduklarını ancak etkinliği konusunda henüz kesinleşmiş kanıt bulunmadığını belirtir; PRP bir çözüm garantisi değil, seçilmiş hastalarda değerlendirilebilecek bir seçenektir.

Diz protezi kimlere önerilir?

Diz protezi; günlük yaşamı kısıtlayan şiddetli ağrı, istirahatte bile süren ağrı, ilaç ve fizik tedaviye yanıt vermeyen şikâyetler ve bacakta eğrilik gelişen hastalarda gündeme gelir. AAOS'a göre karar yaşa değil, ağrı ve kısıtlılık düzeyine göre verilir; kesin bir yaş veya kilo sınırı yoktur. Hastaların çoğu 50-80 yaş aralığındadır.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir; ameliyatın size uygun olup olmadığı ancak muayene ve tetkiklerle netleşir.

Revizyon (yenileme) protezi nedir?

Revizyon; gevşeme, aşınma, enfeksiyon, instabilite, ileri sertlik veya protez çevresi kırık nedeniyle mevcut protezin kısmen ya da tamamen değiştirilmesidir. Birincil protezden daha uzun ve karmaşık bir ameliyattır; özel protezler ve kemik destekleri gerekebilir. AAOS'a göre hastaların çoğunda iyi sonuç alınır. Gereklilik; muayene, görüntüleme ve laboratuvar bulgularıyla birlikte kararlaştırılır.

Doç. Dr. Balta'nın bu alandaki çalışması

Protez enfeksiyonunun kan testleriyle erken saptanması üzerine araştırması uluslararası hakemli dergide yayımlanmıştır: "Can C-Reactive Protein-Lymphocyte Ratio Be Used as a Screening Tool to Confirm the Diagnosis of Periprosthetic Joint Infection?" (Clinics in Orthopedic Surgery, 2023).

Ne zaman vakit kaybetmeden başvurmalı?

  • Protez ameliyatı sonrası göğüs ağrısı veya nefes darlığı: 112'yi arayın (pıhtı şüphesi).
  • Baldırda tek taraflı şişlik, kızarıklık, ağrı: aynı gün değerlendirme gerekir.
  • Ateş, titreme, yara yerinden akıntı: enfeksiyon şüphesi, beklemeyin.
  • Protezli dizde çatırtı sonrası basamama veya şekil bozukluğu: acil değerlendirme.

Sık Sorulan Sorular

Diz protezi kaç yıl dayanır?

AAOS verilerine göre modern total diz protezlerinin yüzde 90'ından fazlası ameliyattan 15 yıl sonra hâlâ iyi çalışmaktadır; NHS ise çoğu protezin yaklaşık 20 yıl dayandığını belirtir. Dayanıklılık; kilo, aktivite düzeyi ve yüksek darbeli sporlardan kaçınmaya bağlı olarak kişiden kişiye değişir.

Ameliyattan sonra ne zaman yürürüm?

Yürüyüş genellikle ameliyatın hemen ertesinde yürüteç veya koltuk değneği desteğiyle başlar; hastaneden çıkış çoğunlukla 1-3 gün içindedir. Merdiven ve araca binme becerisi rehabilitasyonla kazanılır.

İşe ve araba kullanmaya ne zaman dönerim?

NHS'e göre araç kullanımı total protezde en erken 6. hafta, işe dönüş işin niteliğine göre 6-12 hafta civarındadır. Bu süreler ortalamadır; sizin programınız kontrollerde kişiye özel planlanır.

Diz üstüne çökebilir miyim, namaz kılabilir miyim?

AAOS'a göre diz üstüne çökmek çoğu hastada rahatsız edici olabilir ancak proteze zarar vermez; tam bükülme herkes için mümkün olmayabilir. Namaz ve benzeri günlük gereksinimleriniz ameliyat öncesi görüşmede birlikte konuşulur ve rehabilitasyon hedeflerine eklenir.

Hangi hareketler serbest, hangileri sakıncalı?

Yürüyüş, yüzme, bisiklet ve dans gibi düşük darbeli aktivitelere genellikle izin verilir; koşu ve zıplama gibi yüksek darbeli sporlar önerilmez. Aktivitelere dönüş takvimi kontrol muayenelerinde belirlenir.

Protezin riskleri nelerdir?

Diz protezi tıbbın en başarılı ameliyatlarından biri kabul edilir; yine de her cerrahi gibi riskleri vardır: pıhtı oluşumu, enfeksiyon (AAOS'a göre ciddi enfeksiyon yüzde 2'nin altında), hareket kısıtlılığı ve zamanla gevşeme. Riskleriniz muayenede açıkça konuşulur.

Enfeksiyon olursa ne olur?

Protez enfeksiyonu şüphesinde kan testleri ve eklem sıvısı incelemeleriyle değerlendirme yapılır; tedavi gecikmeden planlanmalıdır. Ateş, yara akıntısı, artan kızarıklık ve ağrı fark ederseniz beklemeden hekiminize başvurun.

Kireçlenmeye PRP iyi gelir mi?

Hafif ve orta evrede seçilmiş hastalarda değerlendirilebilecek bir seçenektir; ileri evrede anlamlı fayda beklemek gerçekçi değildir. Uygunluk ancak muayenede, dizinizin evresine göre değerlendirilir. Ayrıntı için PRP rehberimize bakabilirsiniz.

İki dizim de kireçli; ikisi birden mi ameliyat edilir?

Bu karar yaş, genel sağlık durumu ve dizlerin evresine göre kişiye özel verilir. Her iki yaklaşımın da avantaj ve riskleri muayenede sizinle birlikte değerlendirilir.

Kaynaklar

Yapın

  • Yüzme, bisiklet gibi düşük darbeli egzersizleri düzenli yapın.
  • Kilo hedefinizi hekiminizle belirleyin; fazla kilo dize kat kat yük bindirir.
  • Ağrı günlük yaşamınızı kısıtlamaya başladığında muayene randevusu alın.

Yapmayın

  • Ağrıyı "yaşlılıktan" sayıp değerlendirmeyi yıllarca ertelemeyin.
  • Hekiminize danışmadan uzun süreli ağrı kesici kullanmayın.
  • Ağrılı dizle koşu ve zıplama gibi yüksek darbeli sporları zorlamayın.

Ne zaman yardım almalısınız?

  • 112 — Hemen arayınProtez ameliyatı sonrası göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bilinç değişikliği.
  • Aynı gün başvurunBaldırda tek taraflı şişlik ve kızarıklık; ateş, titreme, yara yerinden akıntı; dizde çatırtı sonrası basamama.
  • Randevu alınİlaç ve istirahate rağmen iki haftadan uzun süren ağrı; giderek kısalan yürüme mesafesi; bacakta eğrilik gelişmesi.
  • Evde izleyebilirsinizZorlama sonrası bir-iki gün süren hafif ağrı; dinlenme, soğuk uygulama ve hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyle azalıyorsa izleyebilirsiniz.

Aklınızda kalsın

  • İlk basamak çoğunlukla ameliyatsızdır: egzersiz, kilo kontrolü ve fizik tedavi gerçekten işe yarar.
  • Protez kararı yaş sınırıyla değil, ağrının günlük yaşamınızı ne kadar kısıtladığıyla verilir.
  • Protez sonrası ateş, yara akıntısı veya nefes darlığı "bekle-gör" konusu değildir.
Kendinizi sınayın

Kendinizi sınayın

Bu sorular öğrenme pekiştirmesi içindir; klinik karar aracı değildir.

Doğru mu, yanlış mı? — Diz protezi kararı için önce belirli bir yaşı beklemek gerekir.

Yanlış. Karar yaşa göre değil; ağrının ve kısıtlılığın günlük yaşamı ne kadar etkilediğine göre verilir.

Doğru mu, yanlış mı? — Protez ameliyatından sonra ateş ve yara akıntısı birkaç gün evde izlenebilir.

Yanlış. Ateş, titreme ve akıntı enfeksiyon şüphesidir; beklemeden başvurmak gerekir.

Doğru mu, yanlış mı? — Kireçlenmenin erken döneminde egzersiz ve kilo kontrolü ağrıyı azaltabilir.

Doğru. İlk basamak tedavinin temeli budur; düzenli düşük darbeli egzersiz kanıtlanmış en güçlü yaklaşımlardandır.

Bu sayfadaki terimler

Bu sayfadaki terimler

Osteoartrit
Eklem kıkırdağının zamanla aşınmasıyla oluşan kireçlenme hastalığı.
Total diz protezi
Aşınmış eklem yüzeylerinin metal ve özel plastik parçalarla kaplanması ameliyatı.
Revizyon
Mevcut protezin gevşeme, aşınma veya enfeksiyon nedeniyle değiştirilmesi.
PRP
Hastanın kendi kanından hazırlanan trombositten zengin plazma enjeksiyonu.

İlgili Konular

Menisküs YırtığıDizin amortisörü menisküs yırtıldığında her zaman ameliyat gerekmez; karar yırtığın yerine, tipine ve şikayetlere göre verilir.Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) YırtığıSpor sırasında dönme zorlamasıyla kopan ön çapraz bağda tedavi kararı; yaş, aktivite düzeyi ve dizdeki boşalma hissine göre verilir.Diz Artroskopisi (Kapalı Diz Ameliyatı)Birkaç milimetrelik kesiden kamerayla yapılan kapalı diz cerrahisi: çoğu işlem günübirliktir.Diz Kapağı (Patella) SorunlarıDiz kapağı çıkığı, ön diz ağrısı (kondromalazi) ve patella kırığı tek rehberde: gençlerdeki ön diz ağrısının çoğu iyi huyludur ve tedavinin temeli kas kuvvetlendirmedir.
Sorunuz mu var?

OrtoAsistan 7/24 genel bilgi verir; tüm randevu yolları Randevu sayfasında.

Bu rehberin tamamı: drorhanbalta.com/q/4097d6/ — karekodu telefonunuzun kamerasıyla okutabilirsiniz.

Sürüm: e4fcbce9 · Hekimin bilgisi ve izniyle yayımlanmıştır · Çıktı kaynağı: 24 Ağustos 2026

ACİL DURUMDA 112. Bu belge bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Hekiminizin size özel verdiği talimat her zaman önceliklidir.

Muayenehanede hastaya verilebilecek tek sayfalık özet çıkar.

Hazırlayan: site editörlüğü · Doç. Dr. Orhan Balta'nın bilgisi ve izniyle yayımlanmıştır; sayfa sayfa hekim incelemesi sürmektedir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Hekiminizin size özel verdiği talimat ve taburculuk önerileri her zaman önceliklidir.