Ortopedi Sözlüğü

9

90 derece kuralı

Oturur ve eğilir pozisyonlarda kalça açısının dik açıyı geçmemesi; dizlerin kalça hizasının üzerine çıkmaması. Kalça Protezi Ameliyatı Sonrası Güvenli İyileşme: Taburculuktan 3. Aya

A

Açık (cerrahi) biyopsi

Ameliyathane koşullarında küçük bir kesiyle doğrudan dokudan örnek alınması. Kemik Biyopsisi: Neden Yapılır, Nasıl Yapılır, Merak Edilenler

Açık redüksiyon ve içten tespit

Kırığın ameliyatla düzeltilip plak-vida ile sabitlenmesi; halk dilinde "platin takılması". Kırık Tedavisi ve Kırık Cerrahisi (Platin/Çivi Ameliyatları)

Adeziv kapsülit

Donmuş omuzun tıbbi adı; eklem kapsülünün kalınlaşıp büzüşmesi. Donmuş Omuz (Adeziv Kapsülit)

Akromioplasti

Tendona sürten kemik çıkıntısının tıraşlanarak alan açılması işlemi. Rotator Manşet (Kılıf) Yırtığı

Albers-Schönberg hastalığı

Osteopetrozun en sık görülen, genellikle hafif seyreden erişkin tipi. Mermer Kemik Hastalığı (Osteopetroz / Albers-Schönberg)

Alevlenme (flare)

Enjeksiyondan sonraki ilk bir-iki günde görülebilen geçici ağrı artışı. Eklem Enjeksiyonları ve Kortizon

Ampütasyon

Kurtarılamayacak durumdaki bir uzvun veya uzuv bölümünün cerrahi olarak alınması. Ampütasyon: Karar Süreci ve Sonrası

Apse

Doku içinde iltihabın birikip cep oluşturması; çoğu zaman boşaltılması gerekir. Kemik Enfeksiyonu (Osteomiyelit) ve Eklem Enfeksiyonu

Artrit

Eklem iltihabı; ağrı, şişlik ve tutuklukla seyreden yüzden fazla durumu kapsayan çatı kavram. Artrit: Eklem İltihabı Nedir?

Artrodez

Bozulmuş ve ağrılı bir eklemin uygun pozisyonda dondurulduğu, seçilmiş olgularda uygulanan ameliyat. Çocuk Felci (Polio) Sonrası Ortopedik Sorunlar

Artrosentez

Eklemde biriken sıvının iğneyle alınması; hem tanıya yardımcı olur hem rahatlatır. Eklem Enjeksiyonları ve Kortizon

Artroskopi

Birkaç milimetrelik kesiden kamera ve ince aletlerle yapılan kapalı eklem cerrahisi. Ayak Bileği Burkulması ve Bağ Yaralanmaları (Ayak Bileği Distorsiyonu) · Menisküs Yırtığı · Diz Artroskopisi (Kapalı Diz Ameliyatı) · Rotator Manşet (Kılıf) Yırtığı

Artroskopik cerrahi

Küçük kesilerden kamerayla yapılan kapalı ameliyat yöntemi. Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Yırtığı

Artroskopik gevşetme

Kapalı (kamera) yöntemle sertleşmiş kapsülün kesilerek gevşetilmesi ameliyatı. Donmuş Omuz (Adeziv Kapsülit)

Aspirasyon

Kist içindeki sıvının iğneyle boşaltılması işlemi. Ganglion Kisti (El Bileğinde Kist)

Aşil tendonu

Baldır kaslarını topuk kemiğine bağlayan, vücudun en güçlü tendonu. Aşil Tendonu Yırtığı (Aşil Rüptürü)

Atel

Yarım alçı; şişliğin arttığı ilk günlerde güvenli alan bırakır, bandajı hekim söylemedikçe sıkılaştırılıp gevşetilmez. Alçı ve Atel Bakımı

Ateş botu (abdüksiyon ortezi)

İki ayakkabıyı bir çubukla birleştiren, düzelen ayağın şeklini koruyan cihaz. Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus / Clubfoot)

Avasküler nekroz (osteonekroz)

Kan akımı bozulan kemik dokusunun ölmesi. Avasküler Nekroz (Kemiğin Beslenme Bozukluğu / AVN)

Avülsiyon

Sinir kökünün omurilikten kopması; kendiliğinden düzelmesi beklenmeyen ağır yaralanma tipi. Brakial Pleksus (Kol Sinir Ağı) Yaralanması · Kas Zorlanması ve Lif Kopması

Ayak kemeri (ark)

Ayağın iç kenarındaki, yürürken yükü yaylandıran doğal kavis. Düz Tabanlık (Pes Planus): Çocukta ve Erişkinde

B

Bağ (ligament)

Kemikleri birbirine bağlayan sağlam bağ dokusu şeridi. Ayak Bileği Burkulması ve Bağ Yaralanmaları (Ayak Bileği Distorsiyonu)

Bankart lezyonu

Çıkık sırasında yuvanın ön kenarındaki kıkırdak dudakta (labrum) oluşan yırtık. Omuz Çıkığı ve İnstabilite (Tekrarlayan Çıkık)

Basit kemik kisti

Çocuklarda sık görülen, kanser olmayan bir lezyon; kemiği inceltirse küçük zorlanmalarda kırığa zemin hazırlayabilir. Çocuklarda Kemik Tümörleri: Aileler İçin Rehber

Batık tırnak

Tırnak kenarının çevre cilde batarak ağrı ve iltihaba yol açması. Batık Tırnak ve Tırnak Çevresi İltihabı

Bel fıtığı (disk hernisi)

Omurlar arasındaki diskin taşarak bacağa giden sinire baskı yapması. Bel Ağrısı, Bel Kireçlenmesi ve Siyatik

Bel kireçlenmesi

Omurga eklemlerinin ve disklerin yaşla aşınması. Bel Ağrısı, Bel Kireçlenmesi ve Siyatik

Benign (iyi huylu)

Yayılmayan, çoğu zaman tehlikesiz seyreden anormal doku çoğalması. Kemikte Kitle Saptandı: Bundan Sonra Ne Olacak?

Bisfosfonat ve denosumab

Kemik yıkımını yavaşlatan, kırık ve ağrı gibi sorunların azaltılmasına yardımcı olan kemik koruyucu ilaçlar. Kemik Metastazı: Kanserin Kemiğe Yayılması ve Tedavi Yolları

Biyolojik rekonstrüksiyon

Eksilen kemiğin, kemik bankasından alınan kemikle (allogreft) ya da hastanın kendi kemiğiyle onarılması. Tümör Protezi ve Ekstremite Koruyucu Cerrahi

Biyopsi

Kesin tanı için kitleden doku alınması; giriş yolu sonraki ameliyatın parçası olduğundan tedavi merkeziyle koordineli planlanmalıdır. Kemik Enfeksiyonu (Osteomiyelit) ve Eklem Enfeksiyonu · Kemikte Kitle Saptandı: Bundan Sonra Ne Olacak? · Osteosarkom: Gençlerde En Sık Görülen Kemik Kanseri · Ewing Sarkomu: Çocuk ve Gençlerde Görülen Nadir Kemik Tümörü · Kemik Biyopsisi: Neden Yapılır, Nasıl Yapılır, Merak Edilenler

Boşalma (instabilite)

Dönme hareketlerinde dizin güvensizce kayıp bırakması hissi. Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Yırtığı

Boyun fıtığı (servikal disk hernisi)

Boyun omurları arasındaki diskin taşarak kola giden sinire veya omuriliğe baskı yapması. Boyun Ağrısı ve Boyun Fıtığı

Boyun kireçlenmesi (servikal spondiloz)

Boyun omurlarının, disklerin ve eklemlerin yaşla aşınması. Boyun Ağrısı ve Boyun Fıtığı

Bölgesel (spinal) anestezi

Genel anestezi yerine vücudun bir bölümünün uyuşturulmasıyla yapılan anestezi seçeneği. Diz Artroskopisi (Kapalı Diz Ameliyatı)

Brakial pleksus

Boyun omurlarından çıkıp omuz, kol ve ele giden sinirlerin oluşturduğu ağ. Brakial Pleksus (Kol Sinir Ağı) Yaralanması

Bunyon

Parmak kökündeki eklemde oluşan ağrılı çıkıntının yaygın adı. Ayak Baş Parmağında Şekil Bozukluğu (Halluks Valgus / Bunyon)

Bursa

Çıkıntının üzerindeki kese benzeri yapı; sürtünmeyle iltihaplanıp hassasiyet ve şişlik yapabilir. Osteokondrom: Kemikte Ağrısız Sert Çıkıntı

Büyüme ağrısı

Genellikle 3-12 yaş arasında görülen; iki taraflı, akşam ortaya çıkan ve sabaha tamamen düzelen zararsız ağrı tablosu. Çocuklarda Büyüme Ağrıları · Çocuklarda Kemik Tümörleri: Aileler İçin Rehber

Büyüme kıkırdağı (büyüme plağı)

Çocuk kemiklerinin uçlarına yakın, uzamayı sağlayan kıkırdak bölge; ergenlik sonunda kapanır. Çocuklarda Büyüme Ağrıları

Büyüme plağı

Çocuk kemiğinin uzamasını sağlayan kıkırdak bölge; dirsek üstü kırığı bu bölgenin hemen üzerindedir. Çocuklarda Dirsek Kırığı

C

Charcot ayağı

His azalmış ayakta kemiklerin fark edilmeden kırılıp ayak şeklinin bozulması; kızarık, sıcak ve şiş ayakla kendini gösterebilir. Diyabetik Ayak: Koruma ve Tedavi

Cobb açısı

Röntgen üzerinde eğriliğin derecesini ölçmek için kullanılan açı; izlem ve tedavi kararlarının temel ölçüsüdür. Skolyoz (Omurganın Yana Eğriliği)

Ç

Çekiç parmak

Küçük parmakların orta ekleminden bükülü kalması; bunyonla sık birliktelik gösterir. Ayak Baş Parmağında Şekil Bozukluğu (Halluks Valgus / Bunyon)

Çıkık (dislokasyon)

Protez başının yuvasından çıkması; ani ağrı, bacakta kısalık-dönüklük ve basamama ile kendini gösterir. Kalça Protezi Ameliyatı Sonrası Güvenli İyileşme: Taburculuktan 3. Aya · Protez Sonrası Uyarı İşaretleri: Ne Zaman Endişelenmeli? · Eklem Çıkıkları: İlk Yardım ve Tedavi

Çökme (kompresyon) kırığı

Zayıflayan omur kemiğinin, üzerine binen yükle ezilip alçalması. Omurga Çökme Kırığı ve Çimentolama (Vertebroplasti/Kifoplasti)

D

Debridman (cerrahi temizlik)

Enfekte ve ölü dokuların ameliyatla temizlenmesi. Kemik Enfeksiyonu (Osteomiyelit) ve Eklem Enfeksiyonu

Dediferansiye kondrosarkom

Daha hızlı ve saldırgan seyreden nadir alt tip. Kondrosarkom: Erişkinlerde Görülen Kıkırdak Kökenli Kemik Tümörü

Dejeneratif yırtık

Yaşla ve aşınmayla, belirgin bir travma olmadan gelişen yırtık. Rotator Manşet (Kılıf) Yırtığı

Denosumab

Tümörün kemik eritici mekanizmasını hedefleyen ilaç; seçili hastalarda ekip kararıyla kullanılır. Kemiğin Dev Hücreli Tümörü: İyi Huylu Ama Yakın Takip İster

Derece (grade)

Tümör hücrelerinin mikroskop altındaki saldırganlık düzeyi; tedavinin kapsamı ve takip sıklığı büyük ölçüde buna göre planlanır. Kondrosarkom: Erişkinlerde Görülen Kıkırdak Kökenli Kemik Tümörü

Derin ven trombozu

Bacak toplardamarında pıhtı oluşması; tek taraflı baldır şişliği ve ağrısıyla belirti verebilir, akciğere atarsa acildir. Kalça Protezi Ameliyatı Sonrası Güvenli İyileşme: Taburculuktan 3. Aya

Derin ven trombozu (DVT)

Bacak toplardamarlarında pıhtı oluşması; ameliyat sonrası dönemin önemli risklerindendir. Protez Sonrası Uyarı İşaretleri: Ne Zaman Endişelenmeli? · Ortopedik Ameliyat Sonrası Rehabilitasyon

Derotasyon osteotomisi

Düzelmeyen belirgin dönme bozukluğunda kemiğin döndürülerek düzeltildiği, çok nadir gereken ameliyat. Çocukta İçe Basma ve Yürüyüş Bozuklukları

Dev hücreli tümör

İyi huylu sınıfta yer almakla birlikte kemiği belirgin biçimde eritebilen, yerel olarak agresif bir tümör. Kemiğin Dev Hücreli Tümörü: İyi Huylu Ama Yakın Takip İster · Patolojik Kırık: Zayıflamış Kemikte Kırık Neden Farklıdır?

DEXA

Çok düşük doz röntgenle kemik yoğunluğunu ölçen, ağrısız ve kısa süren tarama yöntemi. Kemik Erimesi (Osteoporoz) ve Kemik Yoğunluğu Ölçümü (DEXA)

Dislokasyon (çıkık)

Protez başının yuvasından çıkması; özellikle ilk haftalarda önlemlere uyulmazsa görülebilir. Kalça Kireçlenmesi ve Kalça Protezi

Distorsiyon

Burkulmanın tıptaki adı; bağların gerilmesi veya yırtılması. Ayak Bileği Burkulması ve Bağ Yaralanmaları (Ayak Bileği Distorsiyonu)

Distraksiyon osteogenezi

Kesilen kemik uçlarının çok yavaş ve kontrollü açılmasıyla araya yeni kemik oluşması; uzatma tedavisinin temel ilkesi. Kemik Uzatma ve Şekil Bozukluğu Düzeltme

Diyabetik ayak

Şeker hastalığında his azalması ve dolaşım bozukluğuna bağlı gelişen, büyük ölçüde önlenebilir ayak yaraları. Ampütasyon: Karar Süreci ve Sonrası

Diyabetik ayak yarası (ülser)

His azalmış ayakta genellikle basınç noktalarında açılan ve geç iyileşen yara. Diyabetik Ayak: Koruma ve Tedavi

Dopamin

Beyinde hareket ve uyarı düzeninde görev alan haberci madde; bu sendromla ilişkili olduğu düşünülür. Huzursuz Bacak Sendromu

Düşük ayak

Ayak bileğinin yukarı çekilememesi; sinir baskısına bağlı güçsüzlüğün önemli bir işareti. Bel Fıtığında Cerrahi Yöntemler

E

Eklem açıklığı

Bir eklemin ağrısız ve güvenli şekilde hareket edebildiği aralık. Ortopedik Ameliyat Sonrası Rehabilitasyon

Eklem kapsülü

Omuz eklemini çepeçevre saran esnek bağ dokusu kılıfı. Donmuş Omuz (Adeziv Kapsülit)

Ekokardiyografi

Kemoterapi almış hastalarda kalbin geç etkiler yönünden değerlendirildiği kalp ultrasonu. Kemik Tümörü Tedavisi Sonrası Takip: Neden, Ne Sıklıkla, Hangi Tetkikler?

Ekstansör tendon

El sırtında yer alan, parmakları açan ve düzleştiren tendon. El Tendon Kesileri ve Yaralanmaları

Eksternal fiksatör

Bacağın dışına takılan, kemiğe teller veya vidalarla tutunan düzeltme-uzatma cihazı. Kemik Uzatma ve Şekil Bozukluğu Düzeltme

Ekstremite koruyucu cerrahi

Tümörün, kol ya da bacak korunarak çevresinde bir miktar sağlam dokuyla birlikte çıkarılması. Tümör Protezi ve Ekstremite Koruyucu Cerrahi · Ortopedik Onkoloji: Kemik ve Yumuşak Doku Tümörlerinde Birikim

El rehabilitasyonu

Onarım sonrası atel ve kontrollü egzersizlerle eli yeniden işlevine kavuşturan program. El Tendon Kesileri ve Yaralanmaları

EMG

Sinir ve kasların elektriksel çalışmasını ölçen test; hasarın yerini, ağırlığını ve toparlanmayı gösterir. Brakial Pleksus (Kol Sinir Ağı) Yaralanması

EMG (sinir iletim testi)

Sinirin iletim hızını ölçerek sıkışmanın yerini ve şiddetini gösteren test. Karpal Tünel Sendromu (El Bileğinde Sinir Sıkışması) · Kubital Tünel Sendromu (Dirsekte Sinir Sıkışması)

Endoskopik disk cerrahisi

Kamera ve ince aletlerle, daha küçük kesiden yapılan fıtık ameliyatı. Bel Fıtığında Cerrahi Yöntemler

Enfeksiyon odağı

Vücudun herhangi bir yerindeki, mikropların kana karışabileceği iltihap kaynağı; çürük diş, idrar yolu iltihabı, ciltteki iltihaplı yara gibi. Protez Ameliyatına Hazırlık: Ameliyattan Önce Yapılacaklar

Enkondrom

Çoğu zaman rastlantıyla saptanan ve aralıklı görüntülemeyle izlenen iyi huylu bir kemik lezyonu. Enkondrom: Kemiğin İçinde Rastlantıyla Bulunan Kıkırdak Odağı · Kemik Tümörü Tedavisi Sonrası Takip: Neden, Ne Sıklıkla, Hangi Tetkikler?

Epikondilit bandı

Ön kola takılan, tendona binen yükü dağıtan destek bandı. Tenisçi Dirseği (Lateral Epikondilit)

Erb felci

Doğumla ilişkili pleksus zedelenmesinin en sık biçimi; omuz ve dirsek hareketlerini etkiler. Brakial Pleksus (Kol Sinir Ağı) Yaralanması

Erken kontrollü hareket

Ağrının izin verdiği ölçüde, kademeli olarak artırılan hareket ve güçlendirme yaklaşımı. Kas Zorlanması ve Lif Kopması

Esnek düz tabanlık

Parmak ucuna kalkınca veya otururken kemerin belirdiği, çoğunlukla iyi huylu tip. Düz Tabanlık (Pes Planus): Çocukta ve Erişkinde

ESWT (şok dalga tedavisi)

Ses dalgalarıyla doku iyileşmesini uyarmayı amaçlayan ameliyatsız tedavi yöntemi. Topuk Ağrısı ve Plantar Fasiit ("Topuk Dikeni")

Ev egzersiz programı

Seanslar dışında evde düzenli yapılması gereken, size özel egzersiz listesi. Ortopedik Ameliyat Sonrası Rehabilitasyon

Ewing sarkomu

Çocuk ve genç erişkinlerde görülen, genellikle kemikte, daha nadiren yumuşak dokuda gelişen kötü huylu tümör. Ewing Sarkomu: Çocuk ve Gençlerde Görülen Nadir Kemik Tümörü

Eyer bölgesi

Ata binerken eyere temas eden alan; iç bacaklar ve makat çevresi. Bel Ağrısı, Bel Kireçlenmesi ve Siyatik

F

Fantom hissi/ağrısı

Alınan uzvun hâlâ varmış gibi hissedilmesi; bazen ağrılı olabilir, tedavi edilebilir bir durumdur. Ampütasyon: Karar Süreci ve Sonrası

Femoral anteversiyon

Uyluk kemiğinin içe dönüklüğü; W oturuşunu seven çocuklarda görülür ve çoğunlukla 8-10 yaşa kadar azalır. Çocukta İçe Basma ve Yürüyüş Bozuklukları

Femur başı

Uyluk kemiğinin leğen kemiğindeki yuvaya oturan yuvarlak üst ucu. Avasküler Nekroz (Kemiğin Beslenme Bozukluğu / AVN)

Femur başı epifiz kayması (SCFE)

Ergenlikte, büyüme kıkırdağı hizasında uyluk kemiği başının yerinden kayması; ağrı çoğu zaman dizde hissedilir. Çocuğum Topallıyor: Aileler İçin Yol Haritası

Ferritin

Vücudun demir depolarını gösteren kan testi; değerlendirmede sık istenir. Huzursuz Bacak Sendromu

Fibröz nodül

İlk haftalarda kas içinde ele gelen, zamanla küçülerek kaybolan ağrısız sertlik. Bebeklerde Boyun Eğriliği (Tortikollis)

Fizyoterapist

Rehabilitasyon programını aşama aşama uygulayan ve egzersizleri öğreten sağlık profesyoneli. Ortopedik Ameliyat Sonrası Rehabilitasyon

Fleksör tendon

Avuç tarafında yer alan, parmakları büken tendon. El Tendon Kesileri ve Yaralanmaları

G

Ganglion

Eklem veya tendon kılıfından kaynaklanan, jel kıvamında sıvıyla dolu iyi huylu kese. Ganglion Kisti (El Bileğinde Kist)

Gece ateli

Bileği düz konumda tutarak tüneldeki basıncı azaltan destek. Karpal Tünel Sendromu (El Bileğinde Sinir Sıkışması)

Gece krampı

Kasın aniden, ağrılı biçimde kasılıp sertleşmesi; huzursuz bacaktan farklı, ayrı bir durumdur. Huzursuz Bacak Sendromu

Geçici sinovit

Kalça eklemi zarının çoğunlukla viral enfeksiyon sonrası kısa süreli, kendiliğinden geçen hafif iltihabı; çocukta topallamanın en sık nedenlerindendir. Çocuğum Topallıyor: Aileler İçin Yol Haritası

Genetik danışmanlık

Kalıtsal hastalıklarda aileye özel riskin uzmanca değerlendirilip anlatıldığı görüşme. Mermer Kemik Hastalığı (Osteopetroz / Albers-Schönberg)

Geniş rezeksiyon

Tümörün çevresinde güvenli sağlam doku sınırıyla birlikte çıkarılması. Kondrosarkom: Erişkinlerde Görülen Kıkırdak Kökenli Kemik Tümörü · Yumuşak Doku Sarkomu: Büyüyen Her Yumru Kontrol Edilmeli

Genişletilmiş küretaj

Tümörün kemik içinden kazınıp tümör yatağının ek uygulamalarla temizlenmesi; en sık uygulanan yöntemdir. Kemiğin Dev Hücreli Tümörü: İyi Huylu Ama Yakın Takip İster

Gevşetme ameliyatı

Tünelin tavanındaki bağın kesilerek sinir üzerindeki baskının kaldırılması. Karpal Tünel Sendromu (El Bileğinde Sinir Sıkışması)

GKD (gelişimsel kalça displazisi)

Kalça yuvasının sığ kalması; uyluk başının yuvaya tam oturmaması. Bebekte Kalça Çıkığı (Gelişimsel Kalça Displazisi)

Greft

Yeni bağ yapımında kullanılan tendon dokusu; genellikle kişinin kendi hamstring, patellar veya kuadriseps tendonu. Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Yırtığı

Güdük (rezidüel uzuv)

Ampütasyon sonrası kalan, protezin üzerine yerleştiği uzuv bölümü. Ampütasyon: Karar Süreci ve Sonrası

Günübirlik işlem

Hastanede yatış gerektirmeyen, aynı gün eve dönülen ameliyat. Diz Artroskopisi (Kapalı Diz Ameliyatı)

H

Halluks valgus

Baş parmağın ikinci parmağa doğru eğilmesiyle oluşan dizilim bozukluğu. Ayak Baş Parmağında Şekil Bozukluğu (Halluks Valgus / Bunyon)

Hamstring

Uyluğun arkasındaki, sprint ve ani hızlanmada en sık yaralanan kas grubu. Kas Zorlanması ve Lif Kopması

Hematom

Yırtılan liflerden sızan kanın dokuda birikmesi; morarma ve şişliğin nedeni. Kas Zorlanması ve Lif Kopması

Hidrodilatasyon

Eklem içine sıvı verilerek büzüşmüş kapsülün genişletilmesi işlemi. Donmuş Omuz (Adeziv Kapsülit)

Hizalama

Protez parçalarının kemiğe hedeflenen açı ve konumda yerleştirilmesi. Robot Destekli ve Navigasyonlu Ortopedik Cerrahi

Huzursuz bacak sendromu

İstirahatte ve akşam-gece bacaklarda rahatsızlık hissi ve hareket ettirme dürtüsüyle seyreden, hareketle geçici rahatlayan sinir sistemi kaynaklı durum. Huzursuz Bacak Sendromu

İ

İdiyopatik

Nedeni bilinmeyen; ergenlik skolyozlarının büyük çoğunluğu bu gruptadır. Skolyoz (Omurganın Yana Eğriliği)

İğne biyopsisi

Cilt üzerinden özel bir iğneyle, çoğu zaman tomografi ya da ultrason eşliğinde doku örneği alınması. Kemik Biyopsisi: Neden Yapılır, Nasıl Yapılır, Merak Edilenler

İlizarov yöntemi

Çemberli eksternal fiksatörle yapılan, uzunluk ve eğriliği birlikte düzeltebilen klasik uzatma yöntemi. Kemik Uzatma ve Şekil Bozukluğu Düzeltme

İmplant

Vücuda yerleştirilen yapay parça; protez parçaları birer implanttır. Robot Destekli ve Navigasyonlu Ortopedik Cerrahi

İnstabilite

Bağ ve kapsül hasarı nedeniyle eklemin tekrar tekrar çıkması ya da çıkacakmış gibi olması. Diz Kapağı (Patella) Sorunları · Omuz Çıkığı ve İnstabilite (Tekrarlayan Çıkık) · Eklem Çıkıkları: İlk Yardım ve Tedavi

İnstabilite cerrahisi

Tekrarlayan çıkıklarda yırtılan bağ ve kapsülün çoğunlukla kapalı (artroskopik) yöntemle onarılması. Eklem Çıkıkları: İlk Yardım ve Tedavi

İntramedüller çivi

Uyluk ve kaval gibi uzun kemiklerde kemik kanalının içine yerleştirilen tespit çubuğu. Kırık Tedavisi ve Kırık Cerrahisi (Platin/Çivi Ameliyatları)

K

Kalça protezi (total kalça artroplastisi)

Aşınmış kalça ekleminin yapay baş ve yuva ile değiştirilmesi ameliyatı. Kalça Protezi Ameliyatı Sonrası Güvenli İyileşme: Taburculuktan 3. Aya

Kalıtsal multipl ekzostoz

Vücutta birden çok osteokondromun geliştiği genetik durum; daha yakın izlem gerektirir. Osteokondrom: Kemikte Ağrısız Sert Çıkıntı

Kallus

Kaynama sırasında kırık hattında oluşan yeni kemik dokusu. Kırık Tedavisi ve Kırık Cerrahisi (Platin/Çivi Ameliyatları)

Kalsifik tendinit

Tendon içinde kalsiyum birikmesiyle oluşan, çoğunlukla ameliyatsız düzelen ağrılı durum. Rotator Manşet (Kılıf) Yırtığı

Kan sulandırıcı

Pıhtılaşmayı azaltan ilaçların genel adı; ameliyat çevresindeki kullanım planı hekimce yapılır. Protez Ameliyatına Hazırlık: Ameliyattan Önce Yapılacaklar

Kapalı redüksiyon

Anestezi altında kalçanın kesi yapılmadan yerine yerleştirilmesi. Bebekte Kalça Çıkığı (Gelişimsel Kalça Displazisi) · Kırık Tedavisi ve Kırık Cerrahisi (Platin/Çivi Ameliyatları)

Kapalı yerleştirme

Kesi yapılmadan, görüntüleme eşliğinde kırığın yerine oturtulması. Çocuklarda Dirsek Kırığı

Karın üstü oyun (tummy time)

Uyanıkken, gözetim altında yüzüstü geçirilen; boyun kaslarını güçlendirip kafa şeklini koruyan oyun süresi. Bebeklerde Boyun Eğriliği (Tortikollis)

Karpal tünel

El bileğinin avuç tarafında sinir ve kirişlerin geçtiği dar kanal. Karpal Tünel Sendromu (El Bileğinde Sinir Sıkışması)

Karpal tünel sendromu

El bileğinde sinir sıkışması; el uyuşmasının boyun dışındaki sık bir nedeni. Boyun Ağrısı ve Boyun Fıtığı

Kas zorlanması (strain)

Kas liflerinin ani zorlanmayla gerilmesi veya kısmen yırtılması. Kas Zorlanması ve Lif Kopması

Kauda ekina sendromu

Omurilik kanalının alt ucundaki sinir demetinin sıkışması; idrar-gaita kontrol kaybı ve eyer uyuşmasıyla seyreden, saatlerin önemli olduğu acil durum. Bel Ağrısı, Bel Kireçlenmesi ve Siyatik · Bel Fıtığında Cerrahi Yöntemler

Kaynamama (psödoartroz)

Kırığın beklenen sürede kaynamayıp iki uç arasında oynar bir bölge kalması. Kemik Uzatma ve Şekil Bozukluğu Düzeltme

Kemik çimentosu

Küretaj sonrası boşluğu dolduran malzeme; takip filmlerinde nüksün fark edilmesini kolaylaştırır. Kemiğin Dev Hücreli Tümörü: İyi Huylu Ama Yakın Takip İster

Kemik erimesi (osteoporoz)

Kemiğin zayıflaması; basit ev içi düşmelerde bile kırığa zemin hazırlar. Yaşlılarda Kalça Kırığı

Kemik grefti

Kemiğin onarımını desteklemek için bölgeye yerleştirilen kemik dokusu. Avasküler Nekroz (Kemiğin Beslenme Bozukluğu / AVN)

Kemik transportu

Kemikteki boşluğun, sağlam kemik parçasının yavaşça kaydırılarak taşınmasıyla doldurulması. Kemik Uzatma ve Şekil Bozukluğu Düzeltme

Kemik yoğunluğu ölçümü (DEXA)

Kemiklerin ne kadar güçlü olduğunu ölçen, düşük dozlu röntgen tabanlı test. Omurga Çökme Kırığı ve Çimentolama (Vertebroplasti/Kifoplasti)

Kemoterapi

Birden fazla ilacın birlikte kullanıldığı, tümörü küçültmeyi ve olası mikroskobik yayılımı hedeflemeyi amaçlayan tedavi. Osteosarkom: Gençlerde En Sık Görülen Kemik Kanseri · Ewing Sarkomu: Çocuk ve Gençlerde Görülen Nadir Kemik Tümörü

Kıkırdak şapka

Çıkıntının üst yüzeyini örten kıkırdak tabaka; kalınlığı gerektiğinde MR ile ölçülür. Osteokondrom: Kemikte Ağrısız Sert Çıkıntı

Kırılganlık kırığı

Basit bir düşme veya zorlanma gibi normalde kemiği kırmayacak bir etkiyle oluşan kırık. Kemik Erimesi (Osteoporoz) ve Kemik Yoğunluğu Ölçümü (DEXA)

Kısmi matriksektomi

Tırnağın yalnızca batan kenar şeridinin alınıp o bölgedeki tırnak kökünün etkisizleştirildiği küçük cerrahi. Batık Tırnak ve Tırnak Çevresi İltihabı

Kısmi menisektomi

Yalnızca yırtık kısmın tıraşlanarak alınması. Menisküs Yırtığı

Kifoplasti

Çimento verilmeden önce omurun içinde küçük bir balon şişirilerek çöken kemiğin bir miktar yükseltilmeye çalışıldığı çimentolama yöntemi. Omurga Çökme Kırığı ve Çimentolama (Vertebroplasti/Kifoplasti)

Kifoz

Omurganın sırt bölümündeki öne doğru kavis; belirginleşirse kamburluk olarak görünür. Kamburluk ve Duruş Bozuklukları

Klozet yükseltici

Klozet üzerine takılan, oturma yüksekliğini artırarak kalçanın aşırı bükülmesini önleyen aparat. Kalça Protezi Ameliyatı Sonrası Güvenli İyileşme: Taburculuktan 3. Aya

Kompartman sendromu

Artan şişliğin dolaşımı sıkıştırarak engellemesi; kalıcı hasarı önlemek için geciktirilmeden müdahale gerektirir. Alçı ve Atel Bakımı

Kondromalazi

Diz kapağı arkasındaki kıkırdağın yumuşaması; gençlerde çoğunlukla iyi huylu seyreder. Diz Kapağı (Patella) Sorunları

Kondrosarkom

Nadir görülen kötü huylu kıkırdak tümörü; enkondromdan ayrımı deneyimli merkezlerde bile zor olabilir. Enkondrom: Kemiğin İçinde Rastlantıyla Bulunan Kıkırdak Odağı · Kondrosarkom: Erişkinlerde Görülen Kıkırdak Kökenli Kemik Tümörü

Konservatif tedavi

Ameliyatsız; alçı veya ayarlanabilir yürüme botuyla yürütülen tedavi. Aşil Tendonu Yırtığı (Aşil Rüptürü)

Konsolidasyon

Uzatmayla oluşan yeni kemiğin sertleşip olgunlaşması dönemi; genellikle uzatma süresinin en az iki katı sürer. Kemik Uzatma ve Şekil Bozukluğu Düzeltme

Kontraktür

Hareketsiz kalan eklemin sertleşip açılamaz hale gelmesi; egzersizle önlenmeye çalışılır. Brakial Pleksus (Kol Sinir Ağı) Yaralanması

Kor (iğne) biyopsisi

Görüntüleme eşliğinde iğneyle doku alınması; kesin tanının standart ve güvenli kabul edilen yoludur. Yumuşak Doku Sarkomu: Büyüyen Her Yumru Kontrol Edilmeli

Kor dekompresyonu

Ölü kemik bölgesine ince tüneller açarak basıncı azaltan ve yeni damarlanmaya yol açan eklem koruyucu girişim. Avasküler Nekroz (Kemiğin Beslenme Bozukluğu / AVN)

Korse

Büyüme çağında eğriliğin ilerlemesini yavaşlatmak amacıyla kullanılan, gövdeye özel yapılan dış destek. Omurga Çökme Kırığı ve Çimentolama (Vertebroplasti/Kifoplasti) · Skolyoz (Omurganın Yana Eğriliği)

Kortizon

İltihabı baskılayan güçlü bir ilaç grubunun halk arasındaki genel adı. Eklem Enjeksiyonları ve Kortizon

Kortizon enjeksiyonu

Ağrılı bölgeye iğneyle uygulanan güçlü iltihap giderici ilaç; seçilmiş hastada, hekim kararıyla kullanılır. Topuk Ağrısı ve Plantar Fasiit ("Topuk Dikeni")

Kortizon iğnesi

Kiriş tüneli çevresine yapılan, iltihabi kalınlaşmayı yatıştıran enjeksiyon tedavisi. Tetik Parmak (Takılan ve Kilitlenen Parmak)

Koruyucu cerrahi

Kırılma riski yüksek görülen kemiğin, kırık oluşmadan çivi, plak veya protezle güçlendirilmesi. Kemik Metastazı: Kanserin Kemiğe Yayılması ve Tedavi Yolları

Kova sapı yırtığı

Yırtık parçanın eklem içine kıvrılarak dizi kilitleyebildiği yırtık tipi. Menisküs Yırtığı

Kronik instabilite

Tekrarlayan burkulma ve boşalma hissiyle seyreden kalıcı bilek güvensizliği. Ayak Bileği Burkulması ve Bağ Yaralanmaları (Ayak Bileği Distorsiyonu)

Kronik osteomiyelit

Uzun süre sessiz kalıp ara ara alevlenebilen, yerleşmiş kemik enfeksiyonu. Kemik Enfeksiyonu (Osteomiyelit) ve Eklem Enfeksiyonu

Kuadriseps

Uyluğun ön yüzündeki, diz kapağına bağlanan büyük kas grubu. Diz Kapağı (Patella) Sorunları

Kubital tünel

Ulnar sinirin dirseğin iç tarafında geçtiği dar kanal. Kubital Tünel Sendromu (Dirsekte Sinir Sıkışması)

Küretaj

Tümör dokusunun kazınarak temizlenmesi; oluşan boşluk kemik grefti veya çimentoyla doldurulur. Enkondrom: Kemiğin İçinde Rastlantıyla Bulunan Kıkırdak Odağı

L

Laminektomi

Omurganın arkasındaki kemik çatının (lamina) bir bölümünün kaldırılarak sinirlere yer açılması. Bel Fıtığında Cerrahi Yöntemler

Latarjet

Kemik kaybı olan olgularda korakoid çıkıntının yuvanın önüne aktarıldığı ameliyat. Omuz Çıkığı ve İnstabilite (Tekrarlayan Çıkık)

Lateral epikondilit

Dirseğin dış çıkıntısına tutunan tendonların aşırı kullanımla yıpranması; tenisçi dirseğinin tıbbi adı. Tenisçi Dirseği (Lateral Epikondilit)

Lezyon

Görüntülemede normalden farklı görünen alanı tanımlayan genel sözcük; tek başına tanı değildir. Kemikte Kitle Saptandı: Bundan Sonra Ne Olacak? · Kemik Biyopsisi: Neden Yapılır, Nasıl Yapılır, Merak Edilenler

Lipom (yağ bezesi)

En sık görülen iyi huylu yumuşak doku kitlesi. Yumuşak Doku Sarkomu: Büyüyen Her Yumru Kontrol Edilmeli

Litik ve blastik lezyon

Kanserin kemiği eriterek (litik) ya da düzensiz yeni kemik yaparak (blastik) etkilemesi; her ikisi de kemiğin dayanıklılığını azaltabilir. Kemik Metastazı: Kanserin Kemiğe Yayılması ve Tedavi Yolları

Lokal nüks

Tümörün ameliyat bölgesinde yeniden ortaya çıkması. Kemik Tümörü Tedavisi Sonrası Takip: Neden, Ne Sıklıkla, Hangi Tetkikler?

Lomber füzyon

İki veya daha fazla bel omurunun vida, kafes ve kemik grefti ile birbirine kaynatılması; kaynayan bölümde hareket kalkar. Bel Fıtığında Cerrahi Yöntemler

M

Makara (A1 makarası)

Kirişi kemiğe yakın tutan tünel benzeri bağ halkası; tetik parmakta sıkışma en çok bu halkada olur. Tetik Parmak (Takılan ve Kilitlenen Parmak)

Malign (kötü huylu)

Yayılabilen ve tedavi planını tümüyle değiştiren tümör türü. Kemikte Kitle Saptandı: Bundan Sonra Ne Olacak?

Matriks

Tırnağın uzamasını sağlayan kök bölgesi. Batık Tırnak ve Tırnak Çevresi İltihabı

Medial epikondilit

Aynı sorunun dirseğin iç tarafındaki karşılığı; golfçü dirseği. Tenisçi Dirseği (Lateral Epikondilit)

Median sinir

Bilekteki karpal tünelden geçen, başparmak-işaret-orta parmağın hissini taşıyan sinir. Karpal Tünel Sendromu (El Bileğinde Sinir Sıkışması) · Kubital Tünel Sendromu (Dirsekte Sinir Sıkışması)

Megaprotez

Tümörle birlikte çıkarılan kemik ve eklem bölümünün yerini alan özel protez. Ortopedik Onkoloji: Kemik ve Yumuşak Doku Tümörlerinde Birikim

Megaprotez (tümör protezi)

Çıkarılan kemik bölümünün ve eklemin yerini alabilen, ameliyatta hastaya özel boyutta kurulan modüler protez. Tümör Protezi ve Ekstremite Koruyucu Cerrahi

Menisküs

Uyluk ve kaval kemiği arasında amortisör görevi gören yarım ay şeklindeki kıkırdak yapı. Menisküs Yırtığı

Menisküs tamiri

Yırtığın dikişlerle onarılması; dokuyu koruduğu için uygun yırtıklarda önceliklidir. Menisküs Yırtığı

Metastaz

Başka bir organdaki kanserin kemiğe yayılması; erişkinlerde kemikteki kötü huylu lezyonların önemli bölümünün nedenidir. Kemikte Kitle Saptandı: Bundan Sonra Ne Olacak? · Kemik Metastazı: Kanserin Kemiğe Yayılması ve Tedavi Yolları · Patolojik Kırık: Zayıflamış Kemikte Kırık Neden Farklıdır?

Metatars

Ayak tarağını oluşturan uzun kemikler; nörom en sık 3. ve 4. metatars başları arasında gelişir. Morton Nöromu (Ayak Tabanında Sinir Sıkışması)

Metatars pedi

Tabanlığa yerleştirilen, kemik başlarını hafifçe ayırıp sinir üzerindeki baskıyı azaltan küçük destek yastıkçığı. Morton Nöromu (Ayak Tabanında Sinir Sıkışması)

Metatarsus adduktus

Bebeklikte ayağın ön kısmının içe kıvrık durması; esnek olanların çoğu ilk 1-2 yaşta kendiliğinden düzelir. Çocukta İçe Basma ve Yürüyüş Bozuklukları

Mikrodiskektomi

Mikroskop veya büyütme yardımıyla, küçük bir kesiden siniri sıkıştıran fıtık parçasının alınması. Bel Fıtığında Cerrahi Yöntemler

Mikrokırık

Sınırlı kıkırdak hasarında onarımı uyarmak için kullanılan teknik. Diz Artroskopisi (Kapalı Diz Ameliyatı)

Miyelopati

Omuriliğin kendisinin sıkışması; el beceriksizliği, yürüme bozukluğu ve iki taraflı bulgularla seyreden ciddi tablo. Boyun Ağrısı ve Boyun Fıtığı

Morton nöromu

Parmaklara giden sinirin ayak tarak kemikleri arasında sıkışıp kalınlaşması; tümör değildir. Morton Nöromu (Ayak Tabanında Sinir Sıkışması)

Motorlu uzatma çivisi

Kemiğin içine yerleştirilen, dışarıdan kumandayla (mıknatıs düzeneğiyle) uzatılan çivi. Kemik Uzatma ve Şekil Bozukluğu Düzeltme

MR

Kitlenin gerçek boyutunu, derinliğini ve damar-sinir ilişkisini gösteren temel görüntüleme; biyopsi ve ameliyat planı büyük ölçüde buna dayanır. Yumuşak Doku Sarkomu: Büyüyen Her Yumru Kontrol Edilmeli

Multidisipliner konsey

Farklı uzmanlık dallarının bir hastanın tanı ve tedavi kararını birlikte verdiği toplantı düzeni. Ortopedik Onkoloji: Kemik ve Yumuşak Doku Tümörlerinde Birikim

N

Navigasyon

Ameliyat sırasında bilgisayar ve kameralarla ölçüm yapıp cerraha yol gösteren sistem. Robot Destekli ve Navigasyonlu Ortopedik Cerrahi

Nidus

Tümörün merkezindeki küçük odak; genellikle 1,5 santimetrenin altındadır ve daha fazla büyümez. Osteoid Osteoma: Gece Ağrısıyla Tanınan İyi Huylu Kemik Tümörü

Nodül

Kiriş üzerinde oluşan, avuç içinde ele gelebilen küçük şişlik. Tetik Parmak (Takılan ve Kilitlenen Parmak)

Nörektomi

Kalınlaşmış sinir bölümünün küçük bir kesiyle cerrahi olarak çıkarılması. Morton Nöromu (Ayak Tabanında Sinir Sıkışması)

Nöroloji

Beyin, omurilik ve sinirlerin hastalıklarıyla ilgilenen uzmanlık dalı; bu sendromun değerlendirildiği alan. Huzursuz Bacak Sendromu

Nöropati

Diyabetin sinirleri etkileyerek ayakta his azalması, uyuşma ve karıncalanmaya yol açması. Diyabetik Ayak: Koruma ve Tedavi

NSAİİ

İltihap giderici ağrı kesici ilaç grubu; bu ilaçlarla ağrının belirgin azalması tanıda yol göstericidir. PRP Tedavisi (Trombositten Zengin Plazma) · Osteoid Osteoma: Gece Ağrısıyla Tanınan İyi Huylu Kemik Tümörü

Nüks

Tedaviden sonra hastalığın yeniden ortaya çıkması; uzun süreli takibin bir amacı bunu erken yakalamaktır. Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus / Clubfoot) · Ganglion Kisti (El Bileğinde Kist) · Kemiğin Dev Hücreli Tümörü: İyi Huylu Ama Yakın Takip İster · Ewing Sarkomu: Çocuk ve Gençlerde Görülen Nadir Kemik Tümörü

O

Ollier hastalığı

Vücutta çok sayıda enkondromun bulunduğu nadir durum; tek enkondroma göre daha yakın izlem gerektirir. Enkondrom: Kemiğin İçinde Rastlantıyla Bulunan Kıkırdak Odağı

Omurilik basısı

Omurgadaki tümör odağının siniri sıkıştırması; bacaklarda güçsüzlük ve idrar-dışkı kontrolünde bozulmayla kendini gösteren acil durum. Kemik Metastazı: Kanserin Kemiğe Yayılması ve Tedavi Yolları

Ortez

Güçsüz kasın işini üstlenen, yürümeyi güvenli ve az yorucu kılan destek cihazı. Çocuk Felci (Polio) Sonrası Ortopedik Sorunlar

Ortopedik onkoloji

Kemik ve yumuşak doku tümörlerinin değerlendirilmesi, biyopsisi, cerrahisi ve takibiyle ilgilenen alan. Ortopedik Onkoloji: Kemik ve Yumuşak Doku Tümörlerinde Birikim

Osteoartrit

Eklem kıkırdağının zamanla aşınmasıyla oluşan kireçlenme hastalığı. Diz Kireçlenmesi ve Diz Protezi · Kalça Kireçlenmesi ve Kalça Protezi

Osteoartrit (kireçlenme)

Eklem kıkırdağının zamanla aşınmasıyla oluşan, en sık görülen artrit tipi. Artrit: Eklem İltihabı Nedir?

Osteoid osteoma

Tipik gece ağrısı yapabilen iyi huylu bir kemik tümörü. Çocuklarda Kemik Tümörleri: Aileler İçin Rehber

Osteoklast

Eskiyen kemik dokusunu temizleyerek yenilenmeyi sağlayan hücre; bu hastalıkta görevini yapamaz. Mermer Kemik Hastalığı (Osteopetroz / Albers-Schönberg)

Osteokondrom

Kemik yüzeyinden dışa doğru büyüyen, çocuklarda en sık görülen iyi huylu kemik lezyonlarından biri. Osteokondrom: Kemikte Ağrısız Sert Çıkıntı · Çocuklarda Kemik Tümörleri: Aileler İçin Rehber

Osteomiyelit

Kemik dokusunun iltihabı (enfeksiyonu); ateş ve tek noktada ağrı-hassasiyetle kendini gösterebilir. Çocuklarda Büyüme Ağrıları · Kemik Enfeksiyonu (Osteomiyelit) ve Eklem Enfeksiyonu

Osteopeni

Kemik yoğunluğunda azalma; henüz osteoporoz düzeyinde olmayan ara dönem. Kemik Erimesi (Osteoporoz) ve Kemik Yoğunluğu Ölçümü (DEXA)

Osteopetroz

Kemiğin eski dokusunun temizlenemediği, kemiğin yoğun ama kırılgan olduğu nadir genetik hastalık; mermer kemik hastalığı. Mermer Kemik Hastalığı (Osteopetroz / Albers-Schönberg)

Osteoporoz

Kemiklerin zayıflayıp kolay kırılır hale gelmesi; yaşlıdaki kamburluğun önemli nedenlerindendir. Kamburluk ve Duruş Bozuklukları · Omurga Çökme Kırığı ve Çimentolama (Vertebroplasti/Kifoplasti) · Kemik Erimesi (Osteoporoz) ve Kemik Yoğunluğu Ölçümü (DEXA)

Osteosarkom

Kemik yapan hücrelerden kaynaklanan kötü huylu tümör; en sık büyüme çağındaki gençlerde, diz çevresinde görülür. Osteosarkom: Gençlerde En Sık Görülen Kemik Kanseri · Çocuklarda Kemik Tümörleri: Aileler İçin Rehber

Osteotomi

Kemiğin kesilip dizilimin düzeltildiği cerrahi yöntem. Ayak Baş Parmağında Şekil Bozukluğu (Halluks Valgus / Bunyon)

Ö

Ön çapraz bağ (ÖÇB)

Dizin içinde, dönme ve ani yön değiştirme sırasında dizi güvende tutan bağ; kopunca boşalma hissine yol açabilir. Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Yırtığı

Ön-rehabilitasyon (prehabilitasyon)

Ameliyattan önce kasları güçlendirmeye ve yürüme yardımcılarını öğrenmeye yönelik hazırlık programı. Protez Ameliyatına Hazırlık: Ameliyattan Önce Yapılacaklar

Öne eğilme (Adams) testi

Çocuk öne eğilirken arkadan bakılarak sırtın bir yarısının kabarık olup olmadığının kontrol edildiği basit tarama testi. Skolyoz (Omurganın Yana Eğriliği)

P

Paronişi

Tırnak çevresi dokunun iltihabı; kızarıklık, şişlik ve bazen akıntıyla seyreder. Batık Tırnak ve Tırnak Çevresi İltihabı

Parsiyel protez

Kalça ekleminin top kısmının protezle değiştirildiği ameliyat. Yaşlılarda Kalça Kırığı

Pasif germe ağrısı

Parmakların dışarıdan nazikçe gerilmesiyle şiddetlenen ağrı; dolaşım sıkıntısının uyarıcı belirtisidir. Alçı ve Atel Bakımı

Patella

Diz kapağı; uyluk kasının gücünü bacağa aktaran kalkan biçimli kemik. Diz Kapağı (Patella) Sorunları

Patellofemoral eklem

Diz kapağı ile uyluk kemiği arasındaki, kapağın içinde kaydığı eklem. Diz Kapağı (Patella) Sorunları

Patoloji

Alınan doku örneğini inceleyerek kesin tanıyı koyan tıp dalı. Kemik Biyopsisi: Neden Yapılır, Nasıl Yapılır, Merak Edilenler

Patolojik kırık

Önceden zayıflamış kemiğin, sağlam bir kemiği kırmayacak kadar küçük bir zorlanmayla ya da kendiliğinden kırılması. Enkondrom: Kemiğin İçinde Rastlantıyla Bulunan Kıkırdak Odağı · Patolojik Kırık: Zayıflamış Kemikte Kırık Neden Farklıdır?

Pavlik bandajı

Bacakları doğal kurbağa pozisyonunda tutan, ilk aylarda kullanılan yumuşak bandaj. Bebekte Kalça Çıkığı (Gelişimsel Kalça Displazisi)

Pelvipedal alçı

Kalçayı yerinde tutmak için bel ve bacakları içine alan özel alçı. Bebekte Kalça Çıkığı (Gelişimsel Kalça Displazisi)

Periprostetik kırık

Protezli kemiğin, protezin çevresinden kırılması; çoğunlukla düşme sonrası görülür. Protez Sonrası Uyarı İşaretleri: Ne Zaman Endişelenmeli?

Perkütan gevşetme

Kesiden değil, iğne ucuyla ciltten yapılan makara gevşetme işlemi. Tetik Parmak (Takılan ve Kilitlenen Parmak)

Perthes hastalığı

Uyluk kemiği başının kanlanmasının çocuklukta geçici olarak bozulması; gelip giden topallama yapabilir. Çocuğum Topallıyor: Aileler İçin Yol Haritası

Pes ekinovarus (çarpık ayak)

Ayağın doğuştan içe ve aşağı dönük durması. Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus / Clubfoot)

Pes planus

Düz tabanlığın tıptaki adı; ayak iç kemerinin alçak olması veya basınca yere yaklaşması. Düz Tabanlık (Pes Planus): Çocukta ve Erişkinde

PET

Rutin takibin parçası olmayan, diğer görüntülemelerde netleşmeyen şüphe durumunda istenebilen tarama yöntemi. Kemik Tümörü Tedavisi Sonrası Takip: Neden, Ne Sıklıkla, Hangi Tetkikler?

Pıhtı

Hareketsizlikle damar içinde oluşabilen tıkaç; ameliyat sonrası göğüs ağrısı ve nefes darlığı acil uyarı belirtileridir. Yaşlılarda Kalça Kırığı

Plagiosefali

Başın hep aynı yöne yatmasına bağlı gelişen, çoğunlukla pozisyonlamayla düzelen kafa düzleşmesi. Bebeklerde Boyun Eğriliği (Tortikollis)

Plantar fasiit

Plantar fasyanın topuğa yapıştığı yerdeki zorlanması ve yıpranması; topuk ağrısının en sık nedeni. Topuk Ağrısı ve Plantar Fasiit ("Topuk Dikeni")

Plantar fasya

Topuk kemiğinden parmaklara uzanan, ayağın kavsini taşıyan kalın bağ dokusu. Topuk Ağrısı ve Plantar Fasiit ("Topuk Dikeni")

Poliomyelit (çocuk felci)

Omurilikte kasları çalıştıran sinir hücrelerini etkileyen, aşıyla önlenebilen viral hastalık. Çocuk Felci (Polio) Sonrası Ortopedik Sorunlar

Ponseti yöntemi

Haftalık nazik alçılamalar, gerekirse küçük tendon işlemi ve ateş botundan oluşan altın standart tedavi. Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus / Clubfoot)

Post-polio sendromu

Poliodan onlarca yıl sonra görülebilen yeni yorgunluk, ağrı ve güçsüzlük artışı; virüsün geri dönmesi değildir. Çocuk Felci (Polio) Sonrası Ortopedik Sorunlar

Postürel kamburluk

Duruş alışkanlığına ve kas zayıflığına bağlı, istenince düzelebilen esnek kamburluk. Kamburluk ve Duruş Bozuklukları

Profilaktik (koruyucu) tespit

Kırık riski yüksek bulunan zayıflamış kemiğin, kırılmadan önce cerrahiyle güçlendirilmesi. Patolojik Kırık: Zayıflamış Kemikte Kırık Neden Farklıdır?

Propriosepsiyon

Eklemin konumunu algılama duyusu; burkulma sonrası denge egzersizleriyle yeniden kazanılır. Ayak Bileği Burkulması ve Bağ Yaralanmaları (Ayak Bileği Distorsiyonu)

Prostaglandin

Odaktan salınan, ağrı ve iltihap sürecinde rol oynayan madde; gece ağrısının nedenidir. Osteoid Osteoma: Gece Ağrısıyla Tanınan İyi Huylu Kemik Tümörü

Protez

Kaybedilen uzvun işlevini üstlenmek üzere kişiye özel yapılan yapay uzuv. Ampütasyon: Karar Süreci ve Sonrası

Protez (artroplasti)

Aşınmış eklem yüzeylerinin metal ve özel plastik parçalarla değiştirilmesi ameliyatı. Protez Ameliyatına Hazırlık: Ameliyattan Önce Yapılacaklar · Robot Destekli ve Navigasyonlu Ortopedik Cerrahi

Protez enfeksiyonu

Mikropların protez çevresine yerleşmesi; akıntı, ateş ve artan ağrı-şişlikle kendini gösterebilen ciddi durum. Protez Ameliyatına Hazırlık: Ameliyattan Önce Yapılacaklar · Protez Sonrası Uyarı İşaretleri: Ne Zaman Endişelenmeli?

PRP

Hastanın kendi kanından hazırlanan trombositten zengin plazma enjeksiyonu. Diz Kireçlenmesi ve Diz Protezi · Tenisçi Dirseği (Lateral Epikondilit) · Eklem Enjeksiyonları ve Kortizon

PRP (trombositten zengin plazma)

Kişinin kendi kanından hazırlanan, trombositlerin yoğunlaştırıldığı plazma bölümü. PRP Tedavisi (Trombositten Zengin Plazma)

Psödoartroz (kaynamama)

Kırığın beklenen sürede kaynamayıp hareketli kalması. Kırık Tedavisi ve Kırık Cerrahisi (Platin/Çivi Ameliyatları)

Pulmoner emboli

Bacaktaki pıhtının koparak akciğer damarını tıkaması; ani nefes darlığı ve göğüs ağrısıyla seyreden 112'lik acil. Protez Sonrası Uyarı İşaretleri: Ne Zaman Endişelenmeli?

R

Radyofrekans ablasyon

Tomografi eşliğinde ciltten ince bir iğneyle girilerek odağın ısı enerjisiyle etkisizleştirilmesi. Osteoid Osteoma: Gece Ağrısıyla Tanınan İyi Huylu Kemik Tümörü

Radyoterapi

Işın tedavisi; Ewing sarkomu bu tedaviye duyarlı olduğundan cerrahinin uygun olmadığı yerleşimlerde kullanılabilir. Ewing Sarkomu: Çocuk ve Gençlerde Görülen Nadir Kemik Tümörü

Redüksiyon

Çıkığın sağlık kuruluşunda, uygun ağrı kontrolü altında yerine oturtulması. Omuz Çıkığı ve İnstabilite (Tekrarlayan Çıkık) · Eklem Çıkıkları: İlk Yardım ve Tedavi

Referans merkezi

Belirli bir hastalık grubunda uzmanlaşmış ve geniş bir bölgeden hasta kabul eden merkez. Ortopedik Onkoloji: Kemik ve Yumuşak Doku Tümörlerinde Birikim

Rehabilitasyon

Ameliyat sonrası eklem hareketi, kas gücü ve yürümenin fizik tedavi ekibi eşliğinde aşamalı olarak yeniden kazanılması. Ortopedik Ameliyat Sonrası Rehabilitasyon · Tümör Protezi ve Ekstremite Koruyucu Cerrahi

Rekonstrüksiyon

Kopan bağın yerine tendon greftiyle yeni bir bağ oluşturulması ameliyatı. Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) Yırtığı

Revizyon

Mevcut protezin aşınma, gevşeme veya enfeksiyon nedeniyle yenilenmesi ameliyatı. Diz Kireçlenmesi ve Diz Protezi · Kalça Kireçlenmesi ve Kalça Protezi · Tümör Protezi ve Ekstremite Koruyucu Cerrahi

Rijit (sert) düz tabanlık

Kemerin hiçbir pozisyonda belirmediği, altta yatan kemik sorununa işaret edebilen tip. Düz Tabanlık (Pes Planus): Çocukta ve Erişkinde

Robot destekli cerrahi

Cerrahın yaptığı planın dışına çıkmayan robotik kolun kesilere eşlik ettiği, cerrah kontrolündeki ameliyat yöntemi. Robot Destekli ve Navigasyonlu Ortopedik Cerrahi

Romatoid artrit

Bağışıklık sisteminin eklem zarına saldırdığı, romatoloji bölümünce tedavi edilen iltihaplı romatizma. Artrit: Eklem İltihabı Nedir?

Rotator manşet

Omuzu saran, kolu döndürüp kaldıran dört tendondan oluşan kılıf. Rotator Manşet (Kılıf) Yırtığı

Rüptür

Tendonun tam veya kısmi olarak kopması. Aşil Tendonu Yırtığı (Aşil Rüptürü)

S

Sabah tutukluğu

Sabah uyanınca eklemlerde katılık hissi ve hareketle açılması; romatizmal hastalıkların ipucu olabilir. Çocuklarda Büyüme Ağrıları

Santrifüj

Kanın özel bir işlemle bileşenlerine ayrılması. PRP Tedavisi (Trombositten Zengin Plazma)

Scheuermann kifozu

Büyüme çağında bazı omurların kama biçimini almasıyla oluşan yapısal, sert kamburluk. Kamburluk ve Duruş Bozuklukları

Sekel

Geçirilmiş hastalığın bıraktığı kalıcı iz; polioda güçsüzlük, incelme, kısalık ve şekil bozukluğu. Çocuk Felci (Polio) Sonrası Ortopedik Sorunlar

Sekonder kondrosarkom

Var olan iyi huylu kıkırdak lezyonunun (osteokondrom veya enkondrom) zemininde gelişen kondrosarkom. Kondrosarkom: Erişkinlerde Görülen Kıkırdak Kökenli Kemik Tümörü

Septik artrit

Eklemin içine mikrop girmesiyle oluşan iltihap; ateş ve basamama ile seyreder, geciken tedavi ekleme kalıcı zarar verebilir. Çocuğum Topallıyor: Aileler İçin Yol Haritası · Çocuklarda Büyüme Ağrıları · Artrit: Eklem İltihabı Nedir? · Kemik Enfeksiyonu (Osteomiyelit) ve Eklem Enfeksiyonu

Serbest parça

Eklem içinde dolaşarak takılma-kilitlenme yapabilen kopmuş doku parçası. Diz Artroskopisi (Kapalı Diz Ameliyatı)

Servikal radikülopati

Boyundan çıkan sinir köklerinden birinin sıkışmasıyla kola yayılan ağrı, uyuşma ve güçsüzlük tablosu. Boyun Ağrısı ve Boyun Fıtığı

Sinir nakli (transferi)

Çalışan bir sinirin bir bölümünün, çalışmayan önemli bir kası yeniden çalıştırmak için yönlendirildiği mikrocerrahi yöntem. Brakial Pleksus (Kol Sinir Ağı) Yaralanması

Sinovit

Eklemi içten döşeyen zarın iltihabı; kronikleşirse tekrarlayan şişlik ve sıvı artışı yapar. Artrit: Eklem İltihabı Nedir?

Sintigrafi

Vücuttaki diğer kemikleri taramak için kullanılan görüntüleme yöntemi. Patolojik Kırık: Zayıflamış Kemikte Kırık Neden Farklıdır?

Siyatik

Belden kalça ve bacağın arkasına yayılan, siyatik sinirin uyarılmasına bağlı ağrı. Bel Ağrısı, Bel Kireçlenmesi ve Siyatik

Skolyoz

Omurganın yana doğru "S" veya "C" biçiminde eğrilmesi ve bir miktar kendi ekseninde dönmesi. Kamburluk ve Duruş Bozuklukları · Skolyoz (Omurganın Yana Eğriliği)

SLAP yırtığı

Labrumun üst kısmında, biseps tendonunun tutunduğu bölgedeki yırtık. Omuz Çıkığı ve İnstabilite (Tekrarlayan Çıkık)

Spondilolistezis

Bir omurun alttaki omura göre öne kayması; füzyonun düşünüldüğü durumlardan biri. Bel Fıtığında Cerrahi Yöntemler

Sternokleidomastoid kası

Boynun yan tarafında başı çeviren kas; tortikolliste kısa veya gergindir. Bebeklerde Boyun Eğriliği (Tortikollis)

Subluksasyon

Eklemin tam çıkmadan kısmen yerinden oynayıp geri oturması. Eklem Çıkıkları: İlk Yardım ve Tedavi

Suprakondiler (dirsek üstü) kırık

Dirseğin hemen üzerinde, açık el üzerine düşmeyle oluşan ve çocuklarda en sık ameliyat gerektiren kırık tipi. Çocuklarda Dirsek Kırığı

T

T-skoru

Kemiğinizin genç sağlıklı erişkin kemiğiyle karşılaştırıldığı sayı; menopoz sonrası kadınlarda ve 50 yaş üstü erkeklerde -2,5 ve altı osteoporoz düzeyidir. Daha genç kişilerde bunun yerine, yaş grubuyla karşılaştıran Z-skoru kullanılır. Kemik Erimesi (Osteoporoz) ve Kemik Yoğunluğu Ölçümü (DEXA)

Tabanlık (ortez)

Ayak kavsini destekleyen, topuğu yastıklayan, ayakkabı içine konan kişisel destek. Topuk Ağrısı ve Plantar Fasiit ("Topuk Dikeni")

Tarsal koalisyon

Ayak kemiklerinden ikisinin doğuştan birbirine yapışık olması; çocukta sert ve ağrılı düz tabanlık yapabilir. Düz Tabanlık (Pes Planus): Çocukta ve Erişkinde

Tel tespiti

Yerine oturtulan kırığın ciltten gönderilen ince tellerle tutturulması; teller cilt dışında bırakılır ve poliklinikte çekilir. Çocuklarda Dirsek Kırığı

Tendinopati

Yırtık olmadan tendonda ağrı, sertlik ve kalınlaşmayla seyreden aşınma sorunu. Aşil Tendonu Yırtığı (Aşil Rüptürü) · Tenisçi Dirseği (Lateral Epikondilit) · PRP Tedavisi (Trombositten Zengin Plazma)

Tendon (kiriş)

Kası kemiğe bağlayan ve parmakları hareket ettiren sağlam bağ dokusu şeridi. El Tendon Kesileri ve Yaralanmaları · Tetik Parmak (Takılan ve Kilitlenen Parmak)

Tendon kılıfı

Tendonun içinde kaydığı, kayganlaştırıcı sıvı içeren tünel yapısı. Ganglion Kisti (El Bileğinde Kist)

Tendon onarımı

Kesilen tendon uçlarının özel dikiş teknikleriyle buluşturulması ameliyatı. El Tendon Kesileri ve Yaralanmaları

Tenotomi

Aşil tendonunun milimetrik bir kesiyle gevşetildiği küçük işlem; tendon kendini yeniler. Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus / Clubfoot)

Tespit (vida-plak, çivi)

Kemik beslenmesinin korunduğu kırıklarda kırığın vida, plak veya çivi ile sabitlenmesi. Yaşlılarda Kalça Kırığı

Tetik parmak (stenozan tenosinovit)

Parmağı büken kirişin avuç içindeki tünelinde sıkışması sonucu parmağın takılması ve kilitlenmesi. Tetik Parmak (Takılan ve Kilitlenen Parmak)

Thompson bulgusu

Yüzüstü yatarken baldır sıkıldığında ayağın aşağı hareket etmemesi; yırtık işareti. Aşil Tendonu Yırtığı (Aşil Rüptürü)

Tibial torsiyon

Kaval kemiğinin içe dönüklüğü; yeni yürüyen çocuklarda en sık içe basma nedenidir. Çocukta İçe Basma ve Yürüyüş Bozuklukları

Tibialis posterior tendonu

Kemeri iç taraftan asıp taşıyan tendon; yıpranması erişkinde sonradan düz tabanlığın sık nedenidir. Düz Tabanlık (Pes Planus): Çocukta ve Erişkinde

Topallama

Yürürken bir bacağa daha az yük verme; çocuklarda araştırılması gereken bir bulgudur. Çocuklarda Büyüme Ağrıları

Topuk dikeni (kalkaneal spur)

Fasyanın kemiği yıllarca çekmesiyle oluşan kemik çıkıntısı; çoğu zaman ağrının nedeni değil sonucudur. Topuk Ağrısı ve Plantar Fasiit ("Topuk Dikeni")

Tortikollis

Başın bir yana eğik, çenenin karşı yana dönük durması; bebeklerde en sık kas kaynaklıdır. Bebeklerde Boyun Eğriliği (Tortikollis)

Total diz protezi

Aşınmış eklem yüzeylerinin metal ve özel plastik parçalarla kaplanması ameliyatı. Diz Kireçlenmesi ve Diz Protezi

Total kalça protezi

Aşınmış kalça eklemi yüzeylerinin metal ve özel plastik parçalarla değiştirilmesi ameliyatı. Avasküler Nekroz (Kemiğin Beslenme Bozukluğu / AVN) · Kalça Kireçlenmesi ve Kalça Protezi · Yaşlılarda Kalça Kırığı

Transpozisyon

Ameliyatta ulnar sinirin dirseğin ön tarafına taşınması. Kubital Tünel Sendromu (Dirsekte Sinir Sıkışması)

Trombosit

Kanda bulunan, doku onarımında rol alan büyüme faktörlerini içeren hücreler. PRP Tedavisi (Trombositten Zengin Plazma)

U

Ulnar sinir

Serçe ve yüzük parmağın hissini ve elin küçük kaslarını yöneten, dirsek içinden geçen sinir. Kubital Tünel Sendromu (Dirsekte Sinir Sıkışması)

Uzak yayılım (metastaz)

Tümörün başka bölgelere sıçraması; kemik sarkomlarında en sık akciğere olur. Kemik Tümörü Tedavisi Sonrası Takip: Neden, Ne Sıklıkla, Hangi Tetkikler?

Uzuv koruyucu cerrahi

Tümörlü kemik bölümünün çıkarılıp kol veya bacak korunarak protez ya da biyolojik yöntemlerle yeniden yapılandırılması. Osteosarkom: Gençlerde En Sık Görülen Kemik Kanseri

V

Vertebroplasti

Ciltten girilen iğneyle, kırılan omurun içine kemik çimentosu verilmesi işlemi. Omurga Çökme Kırığı ve Çimentolama (Vertebroplasti/Kifoplasti)

Viskosuplemantasyon

Ekleme kayganlaştırıcı jel enjekte edilmesi. Eklem Enjeksiyonları ve Kortizon

Y

Yansıyan ağrı

Sorunun bulunduğu yerden farklı bir bölgede hissedilen ağrı; kalça sorunlarının dizde ağrı yapması gibi. Çocuğum Topallıyor: Aileler İçin Yol Haritası

Yeni yürüyen çocuk kırığı

1-3 yaş çocuklarda kaval kemiğinde, belirgin bir kaza olmadan da oluşabilen ince çatlak. Çocuğum Topallıyor: Aileler İçin Yol Haritası

Yumuşak doku sarkomu

Kas, yağ, sinir ve damar dokusundan kaynaklanan nadir kötü huylu tümör grubu; elliden fazla alt tipi vardır. Yumuşak Doku Sarkomu: Büyüyen Her Yumru Kontrol Edilmeli

Yükseltilmiş klozet oturağı

Klozet yüksekliğini artırarak oturup kalkmayı kolaylaştıran aparat; özellikle kalça protezinde önerilir. Protez Ameliyatına Hazırlık: Ameliyattan Önce Yapılacaklar

Yükten kurtarma

Yaralı bölgeye binen basıncın özel bot, atel veya tabanlıkla kaldırılması; iyileşmenin ön koşullarındandır. Diyabetik Ayak: Koruma ve Tedavi

Yürüme alçısı

Hekim izin verdiğinde üzerine basılabilen alçı; bu söylenmedikçe alçılı bacağa yük verilmez. Alçı ve Atel Bakımı