OB Doç. Dr. Orhan BaltaOrtopedi ve Travmatoloji
Doç. Dr. Orhan Balta · Ortopedi ve TravmatolojiTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi · Randevu: 0356 214 44 00 · Mesai dışı 0356 214 50 50
Bu sayfanın karekodu

Çocuklarda Kemik Tümörleri: Aileler İçin Rehber

Kısa cevap

Çocuklarda kol ve bacak ağrılarının büyük çoğunluğu zararsız nedenlere bağlıdır; büyüme ağrısı gerçek ve sık görülen bir durumdur. Çocuklarda saptanan kemik lezyonlarının da çoğu iyi huyludur. Bununla birlikte tek tarafta, hep aynı noktada olan, giderek artan, çocuğu geceleri uykudan uyandıran ya da şişlikle birlikte olan ağrı farklı bir tablodur ve mutlaka değerlendirilmelidir. Erken değerlendirme çoğu zaman ailenin içini rahatlatmakla sonuçlanır; nadir görülen ciddi durumlarda ise erken tanı büyük önem taşır.

Çocuklarda kemik tümörleri hakkında bilinmesi gerekenler

Çocukluk çağında kemikte saptanan oluşumların çoğu iyi huyludur. Osteokondrom (kemik yüzeyinden dışa doğru büyüyen çıkıntı), basit kemik kisti ve non-ossifiye fibrom gibi lezyonlar çocuklarda sık görülür; bir bölümü hiçbir belirti vermez ve başka nedenle çekilen filmlerde rastlantıyla fark edilir. Bu lezyonların önemli kısmı yalnızca izlenir, bazıları büyüme tamamlanınca kendiliğinden siliklesir.

Kötü huylu kemik tümörleri ise çocukluk çağında nadirdir. En bilinenleri osteosarkom ve Ewing sarkomudur. Osteosarkom en sık ergenlik dönemindeki hızlı büyüme yıllarında ve çoğunlukla diz çevresinde görülür; Ewing sarkomu daha geniş bir yaş aralığında ortaya çıkabilir. Nadir olmaları, ailelerin paniğe kapılmaması için önemli bir bilgidir; ancak "nadir" hiçbir zaman "yok sayılabilir" demek değildir. Doğru yaklaşım, uyarıcı bulguları bilmek ve gerektiğinde değerlendirme istemektir.

Büyüme ağrısı nasıl ayırt edilir?

Büyüme ağrısı, genellikle 3-12 yaş arasında görülen, zararsız ama aileyi endişelendirebilen bir tablodur. Tipik özellikleri şunlardır: her iki bacakta birden hissedilir; genellikle uyluk, baldır ya da diz arkasında, belirli bir noktaya işaret edilemeyen yaygın bir ağrıdır; akşam saatlerinde ya da yoğun aktiviteli günlerin sonunda ortaya çıkar; masaj ve ilgiyle yatışır; ve en önemlisi, sabah çocuk tamamen normaldir, gündüz koşup oynar, topallamaz.

Dikkat gerektiren ağrı ise farklı davranır: tek taraflıdır ve çocuk hep aynı noktayı gösterir; günler ve haftalar içinde azalmak yerine artar; gündüz de sürer, oyunu ve yürüyüşü etkileyebilir; çocuğu geceleri uykusundan uyandırabilir; bölgede şişlik, sertlik ya da ısı artışı eşlik edebilir. Bu iki tablonun ayrımı çoğu zaman iyi bir muayene ve basit bir filmle yapılabilir. Emin olunamayan her durumda değerlendirme istemek doğru olandır; "büyüme ağrısıdır" deyip geçmek için ağrının büyüme ağrısının kurallarına uyması gerekir.

Hangi bulgular ciddiye alınmalı?

  • Tek tarafta, hep aynı noktada hissedilen ve 2 haftadan uzun süren ağrı
  • Çocuğu geceleri uykudan uyandıran, giderek sıklaşan ağrı
  • Kol ya da bacakta fark edilen şişlik, sertlik veya ele gelen kitle
  • Açıklanamayan topallama ya da uzvu kullanmaktan kaçınma
  • Küçük bir darbeyle oluşan ve şiddetiyle orantısız görünen kırık
  • Ağrıya eşlik eden ateş, halsizlik, iştahsızlık ya da kilo kaybı

Bu bulguların hiçbiri tek başına tümör anlamına gelmez; her birinin çok daha sık görülen ve zararsız açıklamaları vardır. Ancak bu tabloların hangisinin önemli olduğuna karar vermek ailenin değil hekimin işidir. Şüphede kalındığında muayene her zaman doğru adımdır.

Doktora gittiğinizde sizi ne bekler?

Değerlendirme muayene ile başlar. Çoğu zaman ilk istenecek tetkik düz filmdir; hızlıdır, çocuğu yormaz ve kemik lezyonlarının önemli bölümü hakkında güçlü fikir verir. Gerek görülürse MR ile lezyonun yapısı ve çevresiyle ilişkisi ayrıntılı incelenir. Kan testleri bazı durumlarda tabloya katkı sağlar. Bu değerlendirmelerin sonucu çoğu ailede rahatlatıcıdır: ya normal bulgular ya da izlem dışında işlem gerektirmeyen iyi huylu bir lezyon saptanır. Şüpheli bir bulgu varlığında ise çocuğunuz, bu konuda deneyimli bir merkeze yönlendirilir; kesin tanı gerekiyorsa biyopsi ile konur.

Tanı konursa: yol haritası

Çocuklarda kemik tümörü tedavisi ekip işidir; çocuk onkolojisi, ortopedik onkoloji, radyoloji, patoloji ve gerektiğinde radyasyon onkolojisi birlikte çalışır. Kötü huylu tümörlerin çoğunda tedavi kemoterapi ve cerrahinin planlı bir sıralamasıyla yürütülür. Cerrahide öncelik tümörün güvenle çıkarılmasıdır; günümüzde birçok çocukta uzuv korunarak ameliyat mümkün olabilmektedir ve büyüme çağındaki çocuklar için uzatılabilir protez gibi çözümler mevcuttur. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Tedavi sürecinde okul devamlılığı, psikolojik destek ve ailenin bilgilendirilmesi tedavinin ayrılmaz parçalarıdır. Seyir her çocukta farklıdır; süreç, size özel bir planla ve her adımı konuşarak yürütülür.

Ne zaman vakit kaybetmeden başvurmalı?

  • Çocuğunuz geceleri ağrıyla uyanıyorsa ve bu tekrarlıyorsa
  • Ağrı hep aynı noktadaysa ve 2 haftadır geçmek yerine artıyorsa
  • Kol ya da bacakta şişlik, sertlik ya da kitle fark ettiyseniz
  • Açıklayamadığınız topallama ya da uzvu kullanmama davranışı varsa
  • Ağrıya ateş, kilo kaybı ya da belirgin halsizlik eşlik ediyorsa

Doç. Dr. Balta'nın bu alandaki çalışması

Doç. Dr. Orhan Balta, klinik fellowship eğitimini çocuk ve genç hastaların da tedavi edildiği, İngiltere'nin ulusal sarkom hizmetinin parçası olan Birmingham Royal Orthopaedic Hospital'da tamamlamıştır (7 ay, UNIS kayıtlı). Editörlüğünü üstlendiği "Kemik Tümörleri" (2022, 814 sayfa) ve "Ortopedi Yumuşak Doku Tümörleri" kitapları, çocukluk çağı kemik lezyonları dahil bu alandaki güncel bilgiyi derleyen Türkçe kaynaklardır.

Sık Sorulan Sorular

Büyüme ağrısı hangi yaşlarda görülür, gerçek midir?

Gerçektir ve sıktır; genellikle 3-12 yaş aralığında görülür. İki taraflı, akşam saatlerinde ortaya çıkan, sabaha tamamen düzelen ve muayenesi normal olan bu tablo zararsızdır. Ergenlikte yeni başlayan, tek taraflı ya da giderek artan ağrıyı büyüme ağrısı saymadan önce değerlendirmek gerekir.

Gece ağrısı her zaman kötü bir şeyin işareti mi?

Hayır. Büyüme ağrısı da gece hissedilebilir. Fark şudur: büyüme ağrısı iki taraflıdır ve sabah iz bırakmaz; dikkat gerektiren ağrı ise tek taraflıdır, tekrarlayıcı biçimde uykudan uyandırır ve gündüze de taşar. Örneğin osteoid osteoma adlı iyi huylu bir tümör de tipik gece ağrısı yapar; yani gece ağrısı ciddiye alınmalı ama peşinen kötü haber sayılmamalıdır.

Röntgen çocuğuma zarar verir mi?

Düz filmde kullanılan ışın dozu düşüktür ve tek film çocuklarda güvenli kabul edilir. Buna karşılık sağladığı bilgi çok değerlidir; kemik lezyonlarının ilk değerlendirmesinin temelidir. Gereksiz tekrarlardan kaçınmak için önceki filmleri saklamak ve her başvuruda göstermek yararlıdır.

Kan tahlili kemik tümörünü gösterir mi?

Kemik tümörlerini güvenilir biçimde gösteren bir kan testi yoktur. Kan testleri; enfeksiyon ve romatizmal hastalık gibi diğer nedenlerin ayrımında ve genel değerlendirmede yardımcıdır. Kemik lezyonu değerlendirmesinin temeli muayene ve görüntülemedir.

Sporda aldığı darbe tümöre neden olur mu?

Hayır; darbeler tümör oluşturmaz. Ancak sık yaşanan bir senaryo şudur: bir darbe sonrası çekilen filmde, aslında öncesinde de var olan bir lezyon rastlantıyla fark edilir. Ayrıca "spor ağrısı" denilerek haftalarca oyalanılan yakınmaların bir bölümü başka nedenlere bağlıdır. Geçmeyen ağrı, travma öyküsü olsa bile değerlendirilmelidir.

Osteokondrom nedir, ameliyat gerekir mi?

Osteokondrom, kemik yüzeyinden dışa doğru büyüyen, çocuklarda en sık görülen iyi huylu kemik lezyonlarındandır. Çoğu yalnızca izlenir. Ağrıya, bası belirtilerine yol açan ya da büyüme tamamlandıktan sonra büyümeye devam eden lezyonlarda cerrahi gündeme gelebilir. Karar çocuğa özel verilir.

Filmde "kemik kisti" çıktı, ne yapmalıyız?

Basit kemik kistleri çocuklarda sıktır ve kanser değildir. Bir bölümü izlemle kendiliğinden düzelir; kemiği belirgin inceltip kırık riski oluşturanlar ise enjeksiyon ya da cerrahi yöntemlerle tedavi edilebilir. İzlem önerildiyse kontrol filmlerinin aksatılmaması önemlidir.

Tedavi çocuğumun büyümesini etkiler mi?

Büyüme kıkırdağına yakın yerleşimli tümörlerde tedavi, o kemiğin büyümesini etkileyebilir; bu durum önceden bilinir ve planlamaya dahil edilir. Uzatılabilir protezler ve aşamalı düzeltme yöntemleri bu amaçla kullanılır. Büyüme tamamlanana kadar düzenli takip bu çocuklarda özellikle önemlidir.

Tedavi sırasında okula devam edebilir mi?

Mümkün olduğunca evet. Tedavi takvimine göre kesintiler olabilir; ancak okul ve sosyal yaşamla bağın korunması çocuğun iyilik hali için önemsenir ve ekip tarafından desteklenir. Öğretmenlerle iş birliği ve gerektiğinde evde eğitim seçenekleri planlamaya eklenebilir.

Önce hangi bölüme başvurmalıyız?

İlk değerlendirme için çocuk hekimi ya da ortopedi uygun başlangıç noktalarıdır. Filmde şüpheli bir lezyon saptanırsa, değerlendirmenin kemik tümörleri konusunda deneyimli bir ortopedik onkoloji birimince sürdürülmesi önerilir. Elinizdeki tüm film ve raporları başvuruya getirmeniz süreci hızlandırır.

Kaynaklar

Yapın

  • Önceki tüm film ve raporları saklayın ve her başvuruda yanınızda getirin; bu, gereksiz film tekrarını önler ve değerlendirmeyi hızlandırır.
  • Şüphede kaldığınızda muayene isteyin; erken değerlendirme çoğu zaman ailenin içini rahatlatmakla sonuçlanır.

Yapmayın

  • Tek taraflı ya da giderek artan ağrıyı "büyüme ağrısıdır" deyip geçmeyin; bunun için ağrının büyüme ağrısının kurallarına uyması gerekir.
  • Geçmeyen ağrıyı, darbe ya da spor öyküsü var diye "spor ağrısıdır" sayarak haftalarca beklemeyin.

Ne zaman yardım almalısınız?

  • Aynı gün başvurunAğrıya ateş, belirgin halsizlik, iştahsızlık ya da kilo kaybı eşlik ediyorsa; küçük bir darbeyle, şiddetiyle orantısız görünen bir kırık oluştuysa.
  • Randevu alınTek tarafta hep aynı noktada olan ve 2 haftadan uzun süren ya da giderek artan ağrı; çocuğu geceleri tekrar tekrar uykudan uyandıran ağrı; kol ya da bacakta şişlik, sertlik ya da ele gelen kitle; açıklanamayan topallama ya da uzvu kullanmaktan kaçınma.
  • Evde izleyebilirsinizİki bacakta birden, akşam saatlerinde ya da yoğun aktiviteli günlerin sonunda ortaya çıkan, masaj ve ilgiyle yatışan ve sabah tamamen düzelen tipik büyüme ağrısı evde izlenebilir; tablo bu kurallardan saparsa muayene gerekir.

Aklınızda kalsın

  • Çocuklarda kol-bacak ağrılarının büyük çoğunluğu zararsızdır ve saptanan kemik lezyonlarının çoğu iyi huyludur; kötü huylu tümörler nadirdir, ancak nadir hiçbir zaman yok sayılabilir demek değildir.
  • Büyüme ağrısı iki taraflıdır, akşam saatlerinde ortaya çıkar ve sabah çocuk tamamen normaldir; tek tarafta hep aynı noktada olan, giderek artan, geceleri uykudan uyandıran ya da şişlikle birlikte olan ağrı mutlaka değerlendirilmelidir.
  • Ayrım çoğu zaman iyi bir muayene ve basit bir filmle yapılabilir; erken değerlendirme çoğu ailede iç rahatlığıyla sonuçlanır, nadir ciddi durumlarda ise erken tanı büyük önem taşır.
Kendinizi sınayın

Kendinizi sınayın

Bu sorular öğrenme pekiştirmesi içindir; klinik karar aracı değildir.

Doğru mu, yanlış mı? — Büyüme ağrısı gerçek bir durumdur; genellikle iki bacakta birden hissedilir ve sabah çocuk tamamen normaldir.

Doğru. Büyüme ağrısı gerçek ve sık görülür; iki taraflıdır, akşam saatlerinde ortaya çıkar, masaj ve ilgiyle yatışır; sabah çocuk koşup oynar, topallamaz.

Doğru mu, yanlış mı? — Gece ağrısı her zaman kötü huylu bir tümörün işaretidir.

Yanlış. Büyüme ağrısı da gece hissedilebilir; osteoid osteoma gibi iyi huylu bir tümör de tipik gece ağrısı yapar. Gece ağrısı ciddiye alınmalı ancak peşinen kötü haber sayılmamalıdır.

Doğru mu, yanlış mı? — Sporda alınan darbeler kemik tümörüne neden olur.

Yanlış. Darbeler tümör oluşturmaz; ancak darbe sonrası çekilen filmde, önceden de var olan bir lezyon rastlantıyla fark edilebilir. Geçmeyen ağrı, travma öyküsü olsa bile değerlendirilmelidir.

Bu sayfadaki terimler

Bu sayfadaki terimler

Büyüme ağrısı
Genellikle 3-12 yaş arasında görülen; iki taraflı, akşam ortaya çıkan ve sabaha tamamen düzelen zararsız ağrı tablosu.
Osteokondrom
Kemik yüzeyinden dışa doğru büyüyen, çocuklarda en sık görülen iyi huylu kemik lezyonlarından biri.
Basit kemik kisti
Çocuklarda sık görülen, kanser olmayan bir lezyon; kemiği inceltirse küçük zorlanmalarda kırığa zemin hazırlayabilir.
Osteosarkom
En sık ergenlikteki hızlı büyüme yıllarında ve çoğunlukla diz çevresinde görülen kötü huylu kemik tümörü.
Osteoid osteoma
Tipik gece ağrısı yapabilen iyi huylu bir kemik tümörü.

İlgili Konular

Kemikte Kitle Saptandı: Bundan Sonra Ne Olacak?Kemikte saptanan kitlelerin büyük çoğunluğu iyi huyludur; yine de her kitlenin bu alanda deneyimli bir ortopedi uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir.Osteokondrom: Kemikte Ağrısız Sert ÇıkıntıOsteokondrom, çocukluk ve gençlik döneminde gelişen, kemik yüzeyinde sert bir çıkıntı olarak hissedilen ve iyi huylu kemik tümörlerinin en sık görülenidir.Enkondrom: Kemiğin İçinde Rastlantıyla Bulunan Kıkırdak OdağıEnkondrom, kemiğin iç kısmında gelişen iyi huylu bir kıkırdak tümörüdür; çoğu zaman başka nedenle çekilen filmlerde tesadüfen saptanır ve yalnızca izlem gerektirir.Osteoid Osteoma: Gece Ağrısıyla Tanınan İyi Huylu Kemik TümörüOsteoid osteoma, özellikle geceleri artan ve ağrı kesicilere belirgin yanıt veren ağrısıyla tanınan, küçük boyutlu ve iyi huylu bir kemik tümörüdür.
Sorunuz mu var?

OrtoAsistan 7/24 genel bilgi verir; tüm randevu yolları Randevu sayfasında.

Bu rehberin tamamı: drorhanbalta.com/q/0f7381/ — karekodu telefonunuzun kamerasıyla okutabilirsiniz.

Sürüm: 22d15d97 · Hekimin bilgisi ve izniyle yayımlanmıştır · Çıktı kaynağı: 24 Ağustos 2026

ACİL DURUMDA 112. Bu belge bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Hekiminizin size özel verdiği talimat her zaman önceliklidir.

Muayenehanede hastaya verilebilecek tek sayfalık özet çıkar.

Hazırlayan: site editörlüğü · Doç. Dr. Orhan Balta'nın bilgisi ve izniyle yayımlanmıştır; sayfa sayfa hekim incelemesi sürmektedir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Hekiminizin size özel verdiği talimat ve taburculuk önerileri her zaman önceliklidir.