Kemikte Kitle Saptandı: Bundan Sonra Ne Olacak?

Kemikte kitle ne demektir?

Tıbbi raporlarda geçen kitle, lezyon veya tümör sözcükleri, kemiğin olağan yapısından farklı görünen bir alanı tanımlar. Tümör sözcüğü günlük dilde çoğu zaman kanserle eş anlamlı kullanılsa da aslında yalnızca anormal doku çoğalması anlamına gelir. Bu çoğalma iyi huylu (benign) olabileceği gibi kötü huylu (malign) da olabilir; ikisi arasındaki fark tedavi planını tümüyle değiştirir.

Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisi'nin hasta bilgilendirme kaynağı OrthoInfo başta olmak üzere uluslararası kaynakların ortak vurgusu şudur: kemik tümörlerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Osteokondrom, enkondrom, osteoid osteoma, basit kemik kistleri ve nonossifiyan fibrom bu grubun sık görülen örnekleridir. Bunların önemli bir bölümü, başka bir şikayet nedeniyle çekilen filmlerde tesadüfen fark edilir ve yıllar boyunca hiçbir soruna yol açmadan sessiz kalabilir.

Kötü huylu tutulum ise iki ana başlıkta incelenir. Doğrudan kemik dokusundan köken alan osteosarkom, Ewing sarkomu ve kondrosarkom gibi tümörlere primer kemik kanserleri denir ve bunlar nadir hastalıklardır. Erişkinlerde kemikteki kötü huylu tutulumun daha sık nedeni, meme, prostat, akciğer, böbrek veya tiroid gibi başka bir organ kanserinin kemiğe sıçramasıdır; buna kemik metastazı adı verilir. Ayrıca kemik iliğinden kaynaklanan multipl miyelom da ileri yaşlarda kemikte lezyonlarla kendini gösterebilir.

Hangi belirtiler görülür?

Kemik kitlelerinin bir bölümü hiçbir belirti vermez ve rastlantıyla bulunur. Belirti veren durumlarda ise en sık yakınma ağrıdır. Burada ağrının niteliği önemlidir: zorlanmayla artıp dinlenmekle geçen ağrılar çoğunlukla kas iskelet sisteminin gündelik sorunlarına bağlıdır. Buna karşılık dinlenirken de süren, geceleri belirginleşen, uykudan uyandırabilen ve haftalar içinde giderek artan ağrı daha dikkatle araştırılması gereken bir bulgudur.

• Belirli bir noktada, dinlenmekle geçmeyen ve giderek artan ağrı
• Geceleri belirginleşen, uykudan uyandırabilen ağrı
• Kol, bacak veya gövdede elle hissedilen şişlik ya da sertlik
• Basit bir zorlanma veya küçük bir düşme sonrası kemik kırılması
• Eklem yakınında hareket kısıtlılığı veya aksayarak yürüme
• Açıklanamayan kilo kaybı, ateş veya sürekli halsizlik gibi genel belirtiler

Bu belirtilerin her biri tümör dışındaki birçok hastalıkta da görülebilir. Amaç kendi kendine tanı koymak değil, değerlendirilmesi gereken durumu zamanında hekime taşımaktır.

Tanı nasıl konur?

Değerlendirme her zaman ayrıntılı bir öykü ve fizik muayene ile başlar. İlk görüntüleme yöntemi genellikle düz röntgendir; deneyimli bir gözle incelenen röntgen, birçok iyi huylu lezyonun tanınmasında tek başına yol göstericidir. Lezyonun iç yapısını, kemik iliğindeki ve çevre yumuşak dokulardaki yayılımını görmek için MR, kemik yapının ayrıntısı için bilgisayarlı tomografi istenebilir. Gerekli durumlarda kemik sintigrafisi veya PET görüntüleme ile vücudun diğer bölgeleri taranır, kan tetkikleriyle tablo bütünlenir.

Bazı lezyonlarda görüntüleme yeterli olmaz ve doku tanısı için biyopsi gerekir. Biyopsi basit bir işlem gibi görünse de kemik ve yumuşak doku tümörlerinde girişin yeri ve tekniği, sonraki tedaviyi doğrudan etkiler. Bu nedenle biyopsinin, tedaviyi planlayacak ekip tarafından veya onunla birlikte planlanması uluslararası kaynaklarda özellikle vurgulanan bir ilkedir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi, tek bir kalıba göre değil, konulan tanıya göre belirlenir. Tipik görünümlü ve belirti vermeyen birçok iyi huylu lezyonda düzenli aralıklarla görüntüleme yapılarak izlem yeterlidir; izlem bir ihmal değil, bilimsel bir tedavi stratejisidir. Ağrıya, kırık riskine veya bası belirtilerine yol açan iyi huylu lezyonlarda ise kazıma (küretaj), greftleme veya çıkarma gibi cerrahi yöntemler gündeme gelir.

Kötü huylu tümörlerde tedavi her zaman çok disiplinli bir ekip işidir. Ortopedik onkoloji, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, radyoloji ve patoloji uzmanlarının birlikte karar verdiği bu süreçte cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi tümörün türüne göre farklı sıralamalarla kullanılır. Günümüzde uygun hastalarda uzuv koruyucu cerrahi yaklaşımlar ön plandadır. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Takip

İzleme alınan iyi huylu lezyonlarda kontrol aralıkları lezyonun tipine göre planlanır; kontroller arasında yeni ağrı, büyüme veya işlev kaybı olursa randevu beklenmeden başvurulmalıdır. Tedavi edilen tümörlerde ise nüksün ve olası yayılımın erken yakalanabilmesi için yıllara yayılan, düzenli görüntüleme ve muayene programı uygulanır. Takip planına uyum, tedavinin kendisi kadar önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Kemikte görülen her kitle kanser midir?

Hayır. Kemikte saptanan kitlelerin çoğu iyi huyludur ve bir bölümü tedavi bile gerektirmez. Yine de iyi huylu ile kötü huylu ayrımı ancak muayene ve uygun tetkiklerle yapılabildiğinden, her kitle mutlaka değerlendirilmelidir.

Raporumda "lezyon" yazıyor; bu tümör demek midir?

Lezyon, görüntülemede normalden farklı görünen alanı tanımlayan genel bir sözcüktür; tek başına tanı değildir. Kist, iyileşmiş bir bölge, enfeksiyon izi veya tümör gibi birçok farklı durumu ifade edebilir. Raporun ne anlama geldiğini muayene ile birlikte hekiminiz yorumlar.

Hiç ağrım yok; yine de doktora gitmeli miyim?

Evet. Birçok iyi huylu lezyon ağrısızdır, ancak ağrısız olmak tek başına güvence sayılmaz; bazı ciddi tümörler de uzun süre sessiz kalabilir. Rastlantıyla saptanan kitlelerde bile bir kez uzman değerlendirmesi yapılması önerilir.

Hangi doktora başvurmalıyım?

İlk adres ortopedi ve travmatoloji uzmanıdır. Kitlenin görünümüne göre, kemik ve yumuşak doku tümörleriyle özel olarak ilgilenen ortopedik onkoloji deneyimi bulunan bir hekime veya merkeze yönlendirme yapılabilir.

Biyopsi her kitleye yapılır mı?

Hayır. Birçok iyi huylu lezyon tipik görüntüleme bulgularıyla tanınır ve biyopsiye gerek kalmaz. Biyopsi, görüntülemenin yeterli olmadığı veya kötü huyluluk şüphesinin sürdüğü durumlarda planlanır.

Biyopsi tümörün yayılmasına neden olur mu?

Uygun teknikle ve planlı biçimde yapılan biyopsi güvenli kabul edilen bir işlemdir. Önemli olan, giriş yerinin ve yönteminin sonraki tedaviyi aksatmayacak şekilde, tedaviyi üstlenecek ekiple birlikte planlanmasıdır.

"Takip edelim" denildi; tedavi edilmiyor muyum?

İzlem, tipik ve sessiz iyi huylu lezyonlarda bilimsel olarak kabul gören bir yaklaşımdır; gereksiz cerrahiden korur. Burada kritik nokta, önerilen kontrol aralıklarına düzenli uymak ve yeni belirti olursa kontrolü beklemeden başvurmaktır.

Görüntülemeyle kesin tanı konabilir mi?

Görüntüleme çoğu zaman güçlü fikir verir ve birçok lezyonda yeterlidir. Ancak bazı durumlarda kesin tanı yalnızca biyopsiyle alınan dokunun patolojik incelemesiyle konur. Hangi yolun izleneceğine bulguların bütününe bakılarak karar verilir.

Çocuğumun filminde kitle görüldü; nasıl bir yol izlenir?

Çocukluk çağında saptanan kemik lezyonlarının önemli bölümü iyi huyludur ve bir kısmı büyümeyle kendiliğinden geriler. Yine de değerlendirme çocuk kas iskelet sistemi ve kemik tümörleri konusunda deneyimli bir hekim tarafından yapılmalı, izlem planına düzenli uyulmalıdır.

Kemik ağrısının tümör dışında nedenleri var mı?

Evet, hem de çok daha sıktır. Zorlanmalar, tendon sorunları, kireçlenme, enfeksiyonlar ve romatizmal hastalıklar kemik ve eklem ağrısının yaygın nedenleridir. Dinlenmekle geçmeyen, geceleri artan ve giderek şiddetlenen ağrı ise ayrıntılı inceleme gerektirir.

Kaynaklar

• AAOS OrthoInfo: Bone Tumor
• NHS: Bone Cancer
• Cancer Research UK: Bone Cancer Symptoms
• Macmillan Cancer Support: Bone Cancer

Kendinizi sınayın

Kendinizi sınayın

Bu sorular öğrenme pekiştirmesi içindir; klinik karar aracı değildir.

Doğru mu, yanlış mı? — Kemikte görülen her kitle kanserdir.

Yanlış. Kemik kitlelerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur ve bir bölümü tedavi bile gerektirmez; ayrım muayene ve uygun tetkiklerle yapılır.

Doğru mu, yanlış mı? — Hiç ağrısı olmayan bir kitle için de bir kez uzman değerlendirmesi gerekir.

Doğru. Birçok iyi huylu lezyon ağrısızdır; ancak bazı ciddi tümörler de uzun süre sessiz kalabilir. Ağrısız olmak tek başına güvence sayılmaz.

Doğru mu, yanlış mı? — Takip önerilmesi, tedavi edilmediğiniz anlamına gelir.

Yanlış. İzlem, tipik ve sessiz iyi huylu lezyonlarda bilimsel kabul gören bir yaklaşımdır; önemli olan kontrollere düzenli uymak ve yeni belirtide beklemeden başvurmaktır.

Bu sayfadaki terimler

Bu sayfadaki terimler

Lezyon

Görüntülemede normalden farklı görünen alanı tanımlayan genel sözcük; tek başına tanı değildir.

Benign (iyi huylu)

Yayılmayan, çoğu zaman tehlikesiz seyreden anormal doku çoğalması.

Malign (kötü huylu)

Yayılabilen ve tedavi planını tümüyle değiştiren tümör türü.

Metastaz

Meme, prostat, akciğer gibi başka bir organ kanserinin kemiğe sıçraması.

Biyopsi

Kesin tanı için lezyondan doku örneği alınması; giriş yeri ve tekniği sonraki tedaviyi doğrudan etkiler.