Kemiğin Dev Hücreli Tümörü: İyi Huylu Ama Yakın Takip İster

Dev hücreli kemik tümörü nedir?

Adını, mikroskop altında görülen çok çekirdekli iri hücrelerden alır. OrthoInfo'ya göre yılda yaklaşık her bir milyon kişiden birinde görülen nadir bir tümördür; en sık 20-40 yaş aralığında ve kadınlarda bir miktar daha fazla ortaya çıkar. Tipik olarak iskelet gelişimi tamamlandıktan sonra, kemiğin ekleme komşu uç kısmında yerleşir.

En sık yerleşim diz çevresidir: uyluk kemiğinin alt ucu ve kaval kemiğinin üst ucu. El bileğine yakın ön kol kemiği ucu, kalça, omuz ve leğen kemiğinin arkasındaki sakrum diğer yerleşim bölgeleridir.

Bu tümörün bilinmesi gereken iki özelliği vardır. Birincisi, kemiği bulunduğu yerde eritip zayıflatabilmesi ve eklem yüzeyini tehdit edebilmesidir. İkincisi, kanser olmamasına rağmen çok nadiren akciğere hücre gönderebilmesidir; bu nedenle değerlendirme ve takip programına akciğer görüntülemesi de eklenir. Kemikte saptanan kitlelerin çoğu iyi huyludur; dev hücreli tümör de iyi huyludur, ancak davranışı nedeniyle mutlaka tedavi eden bir merkezce izlenmelidir.

Belirtiler

• Ekleme yakın bölgede, önceleri hareketle artan, zamanla dinlenirken de süren ağrı
• Haftalar ve aylar içinde giderek belirginleşen ağrı deseni
• Eklem çevresinde şişlik ve dolgunluk hissi
• Eklem hareketlerinde kısıtlanma, dizde veya bilekte zorlanma
• Zayıflayan kemiğin küçük bir zorlanmayla kırılması (bazı hastalarda ilk bulgu budur)

Belirtiler eklem yakınında olduğu için tablo başlangıçta menisküs yırtığı, tendon sorunu veya kireçlenme sanılabilir. Genç bir erişkinde geçmeyen ve giderek artan eklem çevresi ağrısında düz röntgen çekilmesi, tanının gecikmemesi için basit ama değerli bir adımdır.

Tanı nasıl konur?

Röntgende, eklem yüzeyine komşu bölgede kemiğin eridiği bir alan görülmesi tipiktir. MR, tümörün kemik içindeki sınırlarını, eklemle ve yumuşak dokularla ilişkisini gösterir; tomografi kemik duvarındaki incelmeyi değerlendirir. Kesin tanı için biyopsi yapılır ve doku, patoloji uzmanınca incelenir. Ayrıca çok nadir görülen akciğer yayılımı açısından akciğer görüntülemesi istenir. Bu adımların tümü, tedaviyi planlayacak ekip tarafından koordine edildiğinde süreç en sağlıklı biçimde ilerler.

Tedavi seçenekleri

Tedavinin amacı tümörü temizlemek, eklemi ve kemiği olabildiğince korumak, nüks riskini azaltmaktır.

Genişletilmiş küretaj: En sık uygulanan yöntemdir. Tümör kemik içinden kazınarak boşaltılır; ardından yüksek devirli tur ve fenol ya da sıvı azot gibi ek uygulamalarla tümör yatağı genişletilerek temizlenir. Oluşan boşluk kemik çimentosu veya kemik grefti ile doldurulur. Çimento hem boşluğu doldurur hem de takip filmlerinde nüksün fark edilmesini kolaylaştırır.

Rezeksiyon ve rekonstrüksiyon: Kemiğin ileri derecede tahrip olduğu veya eklem yüzeyinin kurtarılamadığı olgularda tümörlü bölümün tümüyle çıkarılması ve protez ya da greftle yeniden yapılandırma gündeme gelir.

Denosumab: Tümörün kemik eritici mekanizmasını hedefleyen bir ilaçtır. Cerrahinin çok riskli olduğu yerleşimlerde (örneğin sakrum ve omurga) veya ameliyat öncesi tümörü kontrol altına almak amacıyla seçili hastalarda kullanılabilir; kullanım kararı ekip değerlendirmesiyle verilir. Radyoterapi ise ancak cerrahinin mümkün olmadığı istisnai durumlar için saklanan bir seçenektir.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Takip

Dev hücreli tümörde tedavi kadar takip de belirleyicidir; çünkü tümör aynı bölgede yeniden gelişebilir. Bu nedenle tedavi sonrası ilk yıllarda daha sık olmak üzere düzenli aralıklarla bölgenin görüntülemesi ve akciğer kontrolü yapılır. Kontroller arasında ağrının geri dönmesi, yeni şişlik veya hareket kaybı, beklenmeden başvurulması gereken bulgulardır.

Sık Sorulan Sorular

Dev hücreli kemik tümörü kanser midir?

Sınıflama olarak iyi huyludur, yani kanser değildir. Ancak bulunduğu kemikte saldırgan davranıp tahribat yapabilir ve çok nadiren akciğere hücre gönderebilir. Bu nedenle kanser olmaması, tedavisiz izlenebileceği anlamına gelmez.

İyi huyluysa neden ameliyat gerekiyor?

Çünkü tümör büyüdükçe kemiği eritir, eklem yüzeyini bozabilir ve kırığa yol açabilir. Tedavinin amacı tümörü temizleyip eklemi ve uzuv işlevini korumaktır; bekledikçe kemikteki hasar artabilir.

Nüks riski var mı?

Evet, bu tümörde aynı bölgede yeniden gelişme olasılığı bilinen bir özelliktir; bu yüzden düzenli görüntüleme takibi yapılır. Nüks erken yakalandığında yeniden tedavi planlanabilir. Size özel risk, tümörün yerleşimine ve uygulanan tedaviye göre hekiminizce değerlendirilir.

Denosumab kimler için uygundur?

Cerrahinin çok riskli olduğu yerleşimlerde veya ameliyat öncesi tümörü küçültüp kontrol altına almak amacıyla seçili hastalarda kullanılabilir. Kime, hangi süreyle verileceği ortopedik onkoloji ve ilgili branşların ortak kararıdır; herkese uygulanan standart bir ilaç değildir.

Akciğer filmi veya tomografisi neden isteniyor?

Dev hücreli tümör çok nadiren akciğere hücre gönderebilir. Bu olasılık düşük olsa da başlangıçta ve takipte akciğer görüntülemesi yapılması uluslararası kabul gören bir güvenlik adımıdır.

Küretajdan sonra kemikteki boşluk nasıl doldurulur?

Boşluk kemik çimentosu veya kemik grefti ile doldurulur. Çimento ayrıca takip filmlerinde olası nüksün erken fark edilmesine yardımcı olur. Hangi malzemenin seçileceği tümörün yeri ve boyutuna göre planlanır.

Eklem protezi gerekir mi?

Çoğu hastada eklem korunarak küretajla tedavi mümkündür. Kemiğin ve eklem yüzeyinin ileri derecede tahrip olduğu olgularda ise tümörlü bölümün çıkarılıp protezle yeniden yapılandırılması gündeme gelebilir. Karar, hasarın derecesine göre kişiye özel verilir.

Tedavi edilmezse ne olur?

Tümör genellikle büyümeye ve kemiği eritmeye devam eder; ağrı artar, kırık ve eklem hasarı riski yükselir. Erken dönemde yapılan tedavi, eklemi koruyan daha sınırlı girişimlere olanak tanır; bu nedenle erteleme önerilmez.

Ameliyattan sonra yürüyebilecek miyim, spora dönebilir miyim?

Amaç uzvun işlevini korumaktır ve hastaların günlük yaşama dönmesi hedeflenir. Dönüş süreci tümörün yerleşimine, uygulanan yönteme ve kişiye göre değişir; fizik tedavi desteğiyle kademeli bir program izlenir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Bu tümör neden bende çıktı; önleyebilir miydim?

Bilinen bir yaşam tarzı nedeni veya önlenebilir bir etken tanımlanmamıştır; kimsenin yapabileceği bir şey yoktu. Önemli olan bundan sonrası, yani tedavinin ve takibin düzenli sürdürülmesidir.

Kaynaklar

• AAOS OrthoInfo: Giant Cell Tumor of Bone
• NHS: Bone Cancer
• Cancer Research UK: Bone Cancer Symptoms

Kendinizi sınayın

Kendinizi sınayın

Bu sorular öğrenme pekiştirmesi içindir; klinik karar aracı değildir.

Doğru mu, yanlış mı? — Dev hücreli kemik tümörü kanser olmadığı için tedavisiz izlenebilir.

Yanlış. Kanser olmaması tedavisiz izlenebileceği anlamına gelmez; tümör bulunduğu yerde kemiği eritir, kırık ve eklem hasarı riskini artırır. Erken tedavi, eklemi koruyan daha sınırlı girişimlere olanak tanır.

Doğru mu, yanlış mı? — Akciğer görüntülemesi, bu tümörün değerlendirme ve takip programının bir parçasıdır.

Doğru. Tümör çok nadiren akciğere hücre gönderebilir; bu olasılık düşük olsa da başlangıçta ve takipte akciğer görüntülemesi uluslararası kabul gören bir güvenlik adımıdır.

Doğru mu, yanlış mı? — Tedavi tamamlandıktan sonra tümör aynı bölgede bir daha gelişmez.

Yanlış. Aynı bölgede yeniden gelişme (nüks) bu tümörün bilinen bir özelliğidir; düzenli görüntüleme takibi nüksün erken yakalanıp yeniden tedavi edilebilmesini sağlar.

Bu sayfadaki terimler

Bu sayfadaki terimler

Dev hücreli tümör

Adını mikroskopta görülen çok çekirdekli iri hücrelerden alan, eklem yakınında yerleşen kemik tümörü.

Genişletilmiş küretaj

Tümörün kemik içinden kazınıp tümör yatağının ek uygulamalarla temizlenmesi; en sık uygulanan yöntemdir.

Kemik çimentosu

Küretaj sonrası boşluğu dolduran malzeme; takip filmlerinde nüksün fark edilmesini kolaylaştırır.

Denosumab

Tümörün kemik eritici mekanizmasını hedefleyen ilaç; seçili hastalarda ekip kararıyla kullanılır.

Nüks

Tedavi edilen tümörün aynı bölgede yeniden gelişmesi.