Patolojik Kırık: Zayıflamış Kemikte Kırık Neden Farklıdır?

Patolojik kırık nedir?

Sağlıklı bir kemik ancak ciddi bir zorlanmayla kırılır: düşme, trafik kazası, spor yaralanması gibi. Kemiğin içinde onu zayıflatan bir süreç varsa, günlük yaşamın olağan yüklenmeleri bile kırığa yol açabilir. Yataktan kalkarken, hafif bir adımda, öksürürken ya da hiçbir belirgin zorlanma olmadan oluşan kırıklar buna örnektir. Bu tabloya patolojik kırık denir. Kırığın kendisi diğer kırıklara benzer görünse de arka planında yanıtlanması gereken bir soru vardır: bu kemik neden zayıfladı?

Kemiği zayıflatan nedenler

Patolojik kırığın arkasında çok farklı nedenler olabilir:

• İyi huylu kemik lezyonları: Özellikle çocuklarda basit kemik kistleri, kemiği inceltip küçük zorlanmalarda kırığa zemin hazırlayabilir. Enkondrom gibi lezyonlar da benzer şekilde davranabilir. Bu lezyonların kendisi kanser değildir.
• Dev hücreli tümör gibi yerel olarak agresif tümörler: İyi huylu sınıfta yer almakla birlikte kemiği belirgin biçimde eritebilen bu tümörler, eklem yakınında kırıkla kendini gösterebilir.
• Kötü huylu primer kemik tümörleri: Kemiğin kendisinden kaynaklanan sarkomlar kemik yapısını bozarak kırığa yol açabilir.
• Kemiğe yayılmış kanserler (metastaz): Erişkinlerde kemikteki kötü huylu lezyonların önemli bölümü, başka bir organdaki kanserin kemiğe sıçramasıdır. Meme, akciğer, prostat, böbrek ve tiroid kanserleri kemiğe en sık yayılan kanserler arasındadır.
• Tümör dışı nedenler: İleri osteoporoz, kemik enfeksiyonu ve bazı metabolik kemik hastalıkları da kemiği kırılganlaştırabilir.

Uyarıcı işaretler: kırıktan önceki dönem

Patolojik kırıkların bir bölümü habersiz gelmez. Hastaların önemli kısmı kırıktan haftalar önce başlayan, giderek artan, geceleri ya da istirahatte de süren bir ağrı tarif eder. "Zaten bir süredir ağrıyordu, sonra hafif bir harekette çat diye kırıldı" cümlesi bu tablonun tipik özetidir. Aktiviteyle ilişkisiz, düzenli artan ve ağrı kesicilere giderek daha az yanıt veren kemik ağrısı, kırık oluşmadan önce değerlendirilmeyi hak eden bir belirtidir. Bu dönemde saptanan bir lezyonda, kırık oluşmadan koruyucu önlem alma şansı vardır.

Neden önce değerlendirme, sonra kırık tedavisi?

Bu sayfanın en önemli mesajı budur. Sıradan bir kırık, bilinen yöntemlerle (alçı, platin, çivi) tespit edilir ve iyileşmesi beklenir. Ancak kırığın altında fark edilmemiş bir kötü huylu tümör varsa, tümör dokusunun içinden geçilerek yapılan bir tespit ameliyatı iki soruna yol açabilir: tanı gecikir ve tümör hücreleri cerrahi sırasında kemik kanalı ve çevre dokular boyunca taşınabilir. Bu durum, sonrasında uygulanabilecek ekstremite koruyucu cerrahi seçeneklerini daraltabilir.

Bu nedenle şüpheli özellikler taşıyan her kırıkta, tespit ameliyatından önce görüntülemenin tamamlanması ve gerekiyorsa biyopsi ile tanının netleştirilmesi esastır. Şüphe kriterleri arasında; kırık öncesi ağrı öyküsü, düşük enerjili bir zorlanmayla oluşan kırık, filmde kırık hattının çevresinde lezyon görünümü ve bilinen kanser öyküsü sayılabilir. Aciliyet hissi anlaşılırdır; ancak burada birkaç günlük planlama, yıllar boyunca fark yaratabilir.

Tedavi çerçevesi

Tedavi tamamen altta yatan nedene göre şekillenir. İyi huylu bir kist ya da lezyona bağlı kırıklarda; kırığın iyileşmesi beklenebilir, lezyon küretaj ve greftleme ile temizlenebilir ya da tespit cerrahisi ile birlikte tedavi edilebilir. Primer kötü huylu tümörlerde tedavi, onkolojik kurallara uygun tümör rezeksiyonu ve rekonstrüksiyonu içerir; kemoterapi ve radyoterapi tümör tipine göre eklenir. Kemiğe yayılmış kanserlerde amaç; ağrının giderilmesi, hareketin korunması ve dayanıklı bir tespit ya da protezle hastanın yaşam kalitesinin sürdürülmesidir; onkolojik tedavi ilgili branşlarla birlikte yürütülür. Kırık henüz oluşmamış ancak risk yüksekse, koruyucu (profilaktik) tespit cerrahisi gündeme gelebilir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.