OB Doç. Dr. Orhan BaltaOrtopedi ve Travmatoloji
Doç. Dr. Orhan Balta · Ortopedi ve TravmatolojiTokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi · Randevu: 0356 214 44 00 · Mesai dışı 0356 214 50 50
Bu sayfanın karekodu

Tümör Protezi ve Ekstremite Koruyucu Cerrahi

Kısa cevap

Günümüzde kemik tümörü cerrahisinde birçok hastada uzuv korunarak tümörün çıkarılması mümkün olabilmektedir. Buna ekstremite koruyucu cerrahi denir. Çıkarılan kemik ve eklem bölümü; tümör protezi (megaprotez), kemik nakli (greft) ya da bunların birleşimi ile yeniden yapılandırılır. Hangi yöntemin uygun olduğu tümörün tipine, yerine, boyutuna ve hastanın yaşına göre değişir; karar multidisipliner bir ekip tarafından hastaya özel verilir. Kemikte görülen kitlelerin çoğu iyi huyludur, ancak her kitle değerlendirilmelidir.

Ekstremite koruyucu cerrahi nedir?

Ekstremite koruyucu cerrahi, kol ya da bacaktaki bir kemik tümörünün, uzvun kendisi korunarak, çevresinde bir miktar sağlam doku ile birlikte çıkarılmasıdır. Geçmişte kemik tümörlerinin önemli bölümünde uzvun tamamının alınması gerekirken; görüntüleme, kemoterapi ve cerrahi tekniklerdeki gelişmeler sayesinde bugün uygun hastalarda tümör, uzuv korunarak çıkarılabilmektedir.

Burada önceliklerin sırası önemlidir ve hastalarımızla her zaman açıkça konuştuğumuz bir konudur: birinci öncelik tümörün onkolojik olarak güvenli biçimde, yeterli sınırlarla çıkarılmasıdır. Uzvun korunması ve işlevin sağlanması bu güvenlik sağlandıktan sonra gelen hedeflerdir. Uzuv koruma kararı hiçbir zaman onkolojik güvenlikten ödün verilerek alınmaz.

Tümör protezi (megaprotez) nedir?

Tümörle birlikte çıkarılan kemik bölümü çoğu zaman eklemi de içerir. Bu durumda eksilen kemik ve eklemin yerini alacak özel protezler kullanılır. Bunlara tümör protezi ya da megaprotez denir. Standart eklem protezlerinden farkı, yalnızca eklem yüzeyini değil, çıkarılan uzun kemik segmentinin tamamını da yerine koyabilmesidir. Modüler yapıdadır; yani ameliyat sırasında çıkarılan kemiğin uzunluğuna göre parçalar birleştirilerek hastaya özel boyutta kurulur. En sık diz çevresi, kalça ve omuz bölgesinde kullanılır.

Megaprotezler yürüme ve günlük yaşam aktivitelerine dönüşe imkân verecek şekilde tasarlanmıştır. Bununla birlikte ömür boyu sorunsuz kalacaklarının garantisi yoktur; enfeksiyon, gevşeme ya da mekanik sorunlar nedeniyle yıllar içinde ek cerrahi (revizyon) gerekebilir. Bu olasılıklar ameliyat öncesi görüşmede ayrıntılı biçimde konuşulur.

Diğer rekonstrüksiyon seçenekleri

Her hastada en uygun yeniden yapılandırma yöntemi farklı olabilir:

  • Biyolojik rekonstrüksiyon: Eksilen kemiğin, kemik bankasından alınan kemik (allogreft) ya da hastanın kendi kemiği (örneğin damarlı fibula nakli) ile onarılmasıdır. Uygun hastalarda kalıcı ve canlı bir onarım sağlayabilir.
  • Greft ve protez kombinasyonları: Bazı yerleşimlerde kemik nakli ile protez birlikte kullanılır.
  • Büyüyen çocuklarda uzatılabilir protezler: Büyüme çağındaki çocuklarda bacak boyu eşitsizliğini azaltmak için zaman içinde uzatılabilen özel protezler kullanılabilir.
  • Rotasyonplasti ve diğer özel yöntemler: Seçilmiş durumlarda gündeme gelen, işlevi ön planda tutan özel cerrahi çözümlerdir.
  • Amputasyon: Tümörün damar ve sinir yapılarını yaygın biçimde tuttuğu bazı durumlarda uzvun alınması en güvenli seçenek olabilir. Bu karar hiçbir zaman aceleyle verilmez; seçenekler ve gerekçeler hastayla açıkça paylaşılır. Günümüz protez teknolojileri bu hastalarda da aktif bir yaşamı destekleyebilmektedir.

Karar nasıl verilir?

Tedavi planı tek bir hekimin değil, bir ekibin kararıdır. Patoloji, radyoloji, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi ve ortopedik onkoloji uzmanlarının katıldığı konseylerde; tümörün tipi, evresi, kemoterapiye yanıtı ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilir. Bazı tümör tiplerinde ameliyattan önce kemoterapi verilir; bu hem tümörü küçültebilir hem de cerrahi planlamayı kolaylaştırabilir. Ameliyatın zamanlaması ve yöntemi bu bütüncül değerlendirmenin sonucudur. Seyir her hastada farklıdır; internetten okuduğunuz genel bilgiler sizin durumunuzu birebir yansıtmayabilir.

Ameliyat sonrası süreç ve rehabilitasyon

Ameliyat sonrası dönemin en önemli parçası rehabilitasyondur. Fizik tedavi ekibi eşliğinde eklem hareketleri, kas güçlendirme ve yürüme eğitimi aşamalı olarak ilerletilir. Yük verme zamanlaması, uygulanan rekonstrüksiyon tipine göre değişir; protezle yapılan onarımlarda genellikle daha erken, kemik nakli yapılan onarımlarda kaynama bekleneceği için daha geç yük verilir. İyileşme hızı kişiden kişiye belirgin farklılık gösterir.

Uzun dönemde düzenli kontroller hem tümör takibi hem de protezin durumu açısından gereklidir. Enfeksiyon bulguları, yeni başlayan ağrı ya da işlev kaybı gibi durumlar beklemeden değerlendirilmelidir. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Ne zaman vakit kaybetmeden başvurmalı?

  • Protez bölgesinde ateş, kızarıklık, akıntı ya da giderek artan ağrı varsa
  • Ameliyatlı uzuvda ani şişlik, şekil bozukluğu ya da yük verememe geliştiyse
  • Uzun süredir sorunsuz kullanılan protezde yeni başlayan ağrı ya da güvensizlik hissi varsa
  • Henüz tanı aşamasındaysanız: kemikte büyüyen kitle, gece ağrısı ya da geçmeyen şişlik fark ettiyseniz

Doç. Dr. Balta'nın bu alandaki çalışması

Doç. Dr. Orhan Balta, ekstremite koruyucu cerrahi ve megaprotez uygulamalarının yoğun biçimde yapıldığı, İngiltere'nin ulusal sarkom hizmetinin parçası olan Birmingham Royal Orthopaedic Hospital'da 7 ay klinik fellowship eğitimi tamamlamıştır (UNIS kayıtlı). 814 sayfalık "Kemik Tümörleri" (2022) ve "Ortopedi Yumuşak Doku Tümörleri" kitaplarının editörlüğünü üstlenmiş, bu alandaki güncel bilginin Türkçe literatüre kazandırılmasına katkı sağlamıştır.

Sık Sorulan Sorular

Kemik tümörü tanısı aldım, uzvum kesilecek mi?

Bu, hastaların ilk ve en büyük endişesidir. Günümüzde uygun hastaların önemli bölümünde uzuv korunarak tümör çıkarılabilmektedir. Amputasyon ancak belirli koşullarda, seçeneklerin tümü değerlendirildikten sonra gündeme gelir. Sizin için hangi yolun uygun olduğu ayrıntılı görüntüleme ve konsey değerlendirmesi sonrası netleşir.

Tümör protezinin ömrü ne kadardır?

Protez ömrü; hastanın yaşı, aktivite düzeyi, protezin yerleşimi ve zaman içinde gelişebilecek sorunlara göre değişir. Kesin bir süre vermek doğru olmaz. Bilinmesi gereken, megaprotezlerin yıllar içinde revizyon adı verilen ek cerrahiler gerektirebileceğidir. Düzenli kontroller olası sorunların erken fark edilmesini sağlar.

Protezle yürüyebilecek miyim, spor yapabilir miyim?

Rehabilitasyon sürecini tamamlayan hastaların çoğu desteksiz yürüme ve günlük yaşam aktivitelerine dönebilir. Yüzme, bisiklet gibi düşük darbeli aktiviteler genellikle desteklenir; koşu ve temaslı sporlar gibi yüklenmeli aktiviteler protezin ömrünü kısaltabileceğinden çoğunlukla önerilmez. Size özel öneriler rekonstrüksiyon tipinize göre belirlenir.

Çocuklarda protez büyümeyle sorun yaratır mı?

Büyüme çağındaki çocuklarda ameliyat edilen bacak, büyüme kıkırdağı etkilenirse diğerinden kısa kalabilir. Bu öngörülerek uzatılabilir protezler ya da aşamalı uzatma planları kullanılabilir. Çocuğun büyümesi tamamlanana kadar düzenli takip bu nedenle özellikle önemlidir.

Kemoterapi ameliyattan önce mi sonra mı verilir?

Tümörün tipine göre değişir. Osteosarkom ve Ewing sarkomu gibi tümörlerde genellikle önce kemoterapi verilir, ardından cerrahi yapılır ve kemoterapi ameliyat sonrası devam eder. Kondrosarkom gibi bazı tümörlerde ise ana tedavi cerrahidir. Sıralamaya tümör konseyi karar verir.

Megaprotezle MR çekilebilir mi?

Günümüz tümör protezlerinin çoğu belirli koşullar altında MR çekimine izin veren malzemelerden üretilir; ancak bu, protezin markasına ve modeline göre değişir. MR gerektiğinde protez bilgileriniz üzerinden uygunluk kontrol edilir. Protez kimlik kartınızı saklamanız bu nedenle önemlidir.

Havaalanı dedektörleri protezi algılar mı?

Evet, metal içeren protezler güvenlik dedektörlerini öttürebilir. Bu bir sorun yaratmaz; durumu görevliye bildirmeniz yeterlidir. Ameliyatınızı yapan merkezden alacağınız protez belgesi seyahatlerde işinizi kolaylaştırır.

Enfeksiyon riski var mı, nasıl azaltılır?

Enfeksiyon, megaprotez cerrahisinin bilinen risklerinden biridir; ameliyat sırasında ve sonrasında koruyucu önlemler uygulanır. Hastaya düşen pay da önemlidir: diş tedavileri dahil her girişim öncesi hekiminizi protezinizden haberdar etmek, cilt yaralarını ihmal etmemek ve ateş gibi belirtilerde erken başvurmak gerekir.

Ameliyat sonrası hastanede ve iyileşmede süreç nasıl işler?

Hastanede kalış süresi ameliyatın kapsamına göre değişir. Yürüme eğitimi çoğu hastada ilk günlerde başlar. Rehabilitasyonun yoğun dönemi haftalar sürer; işlevin oturması aylar alabilir. İyileşme hızı kişiye özeldir; ekibiniz her aşamada size yol gösterir.

Ameliyat olmazsam ne olur?

Kötü huylu kemik tümörlerinde cerrahi, tedavinin temel taşlarından biridir; geciktirilmesi tümörün büyümesine ve seçeneklerin daralmasına yol açabilir. İyi huylu tümörlerde ise her zaman ameliyat gerekmez; bir kısmı yalnızca izlenir. Sizin durumunuzda cerrahinin gerekli olup olmadığı ancak tam bir değerlendirmeyle söylenebilir.

Kaynaklar

Yapın

  • Diş tedavisi dahil her girişimden önce ilgili hekimi protezinizden haberdar edin.
  • Protez kimlik kartınızı ve protez belgenizi saklayın; MR uygunluğunun kontrolü ve havaalanı güvenlik geçişleri bu bilgilerle kolaylaşır.

Yapmayın

  • Kendinizi iyi hissetseniz bile uzun dönem kontrollerini aksatmayın; kontroller hem tümör takibi hem de protezin durumu için gereklidir.
  • Koşu ve temaslı sporlar gibi yüklenmeli aktivitelere ekibinize danışmadan başlamayın.

Ne zaman yardım almalısınız?

  • 112 — Hemen arayınAmeliyatlı uzuvda ani şekil bozukluğu, ani şişlik ya da hiç yük verememe geliştiyse.
  • Aynı gün başvurunProtez bölgesinde ateş, kızarıklık, akıntı ya da giderek artan ağrı varsa.
  • Randevu alınUzun süredir sorunsuz kullanılan protezde yeni başlayan ağrı ya da güvensizlik hissi; tanı aşamasındaysanız kemikte büyüyen kitle, gece ağrısı ya da geçmeyen şişlik fark ettiyseniz.
  • Evde izleyebilirsinizAğrısı ve enfeksiyon bulgusu olmayan protezle, ekibinizin verdiği rehabilitasyon ve kontrol programına uyarak günlük yaşam sürdürülebilir.

Aklınızda kalsın

  • Günümüzde uygun hastaların önemli bölümünde tümör, uzuv korunarak çıkarılabilmektedir; birinci öncelik her zaman tümörün yeterli sınırlarla, onkolojik olarak güvenli biçimde çıkarılmasıdır.
  • Megaprotez, çıkarılan kemik bölümünün ve eklemin yerini alan modüler bir protezdir; enfeksiyon, gevşeme ya da mekanik sorunlar nedeniyle yıllar içinde revizyon cerrahisi gerekebilir.
  • Rekonstrüksiyon yöntemi (protez, kemik nakli, kombinasyonlar, çocuklarda uzatılabilir protezler) hastaya özel olarak multidisipliner konseyde belirlenir; rehabilitasyon ve düzenli kontroller tedavinin devamıdır.
Kendinizi sınayın

Kendinizi sınayın

Bu sorular öğrenme pekiştirmesi içindir; klinik karar aracı değildir.

Doğru mu, yanlış mı? — Uzuv koruma kararı, gerektiğinde onkolojik güvenlikten ödün verilerek alınabilir.

Yanlış. Birinci öncelik tümörün yeterli sınırlarla güvenli biçimde çıkarılmasıdır; uzvun korunması ve işlev, bu güvenlik sağlandıktan sonra gelen hedeflerdir.

Doğru mu, yanlış mı? — Tümör protezleri bir kez takıldıktan sonra ömür boyu sorunsuz kalır.

Yanlış. Ömür boyu sorunsuz kalacaklarının garantisi yoktur; enfeksiyon, gevşeme ya da mekanik sorunlar nedeniyle yıllar içinde revizyon gerekebilir. Düzenli kontroller olası sorunların erken fark edilmesini sağlar.

Doğru mu, yanlış mı? — Büyüme çağındaki çocuklarda bacak boyu eşitsizliğini azaltmak için uzatılabilir protezler kullanılabilir.

Doğru. Büyüyen çocuklarda zaman içinde uzatılabilen özel protezler tam da bu amaçla kullanılır; büyüme tamamlanana kadar düzenli takip özellikle önemlidir.

Bu sayfadaki terimler

Bu sayfadaki terimler

Ekstremite koruyucu cerrahi
Tümörün, kol ya da bacak korunarak çevresinde bir miktar sağlam dokuyla birlikte çıkarılması.
Megaprotez (tümör protezi)
Çıkarılan kemik bölümünün ve eklemin yerini alabilen, ameliyatta hastaya özel boyutta kurulan modüler protez.
Biyolojik rekonstrüksiyon
Eksilen kemiğin, kemik bankasından alınan kemikle (allogreft) ya da hastanın kendi kemiğiyle onarılması.
Revizyon
Protezde zamanla gelişebilen sorunlar nedeniyle yapılan ek cerrahi.
Rehabilitasyon
Ameliyat sonrası eklem hareketi, kas gücü ve yürümenin fizik tedavi ekibi eşliğinde aşamalı olarak yeniden kazanılması.

İlgili Konular

Kemikte Kitle Saptandı: Bundan Sonra Ne Olacak?Kemikte saptanan kitlelerin büyük çoğunluğu iyi huyludur; yine de her kitlenin bu alanda deneyimli bir ortopedi uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir.Osteokondrom: Kemikte Ağrısız Sert ÇıkıntıOsteokondrom, çocukluk ve gençlik döneminde gelişen, kemik yüzeyinde sert bir çıkıntı olarak hissedilen ve iyi huylu kemik tümörlerinin en sık görülenidir.Enkondrom: Kemiğin İçinde Rastlantıyla Bulunan Kıkırdak OdağıEnkondrom, kemiğin iç kısmında gelişen iyi huylu bir kıkırdak tümörüdür; çoğu zaman başka nedenle çekilen filmlerde tesadüfen saptanır ve yalnızca izlem gerektirir.Osteoid Osteoma: Gece Ağrısıyla Tanınan İyi Huylu Kemik TümörüOsteoid osteoma, özellikle geceleri artan ve ağrı kesicilere belirgin yanıt veren ağrısıyla tanınan, küçük boyutlu ve iyi huylu bir kemik tümörüdür.
Sorunuz mu var?

OrtoAsistan 7/24 genel bilgi verir; tüm randevu yolları Randevu sayfasında.

Bu rehberin tamamı: drorhanbalta.com/q/e4b387/ — karekodu telefonunuzun kamerasıyla okutabilirsiniz.

Sürüm: 67a67380 · Hekimin bilgisi ve izniyle yayımlanmıştır · Çıktı kaynağı: 24 Ağustos 2026

ACİL DURUMDA 112. Bu belge bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Hekiminizin size özel verdiği talimat her zaman önceliklidir.

Muayenehanede hastaya verilebilecek tek sayfalık özet çıkar.

Hazırlayan: site editörlüğü · Doç. Dr. Orhan Balta'nın bilgisi ve izniyle yayımlanmıştır; sayfa sayfa hekim incelemesi sürmektedir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Hekiminizin size özel verdiği talimat ve taburculuk önerileri her zaman önceliklidir.